Τα δικά μου 70s

Ημερολογιακά, τη δεκαετία 70-79 συντελέστηκε ένα είδος πρωταρχικής μουσικής συσσώρευσης για μένα, όπου διαμορφώθηκε ένας χυλός ακουσμάτων από το ραδιόφωνο, από τον οποίο ξεπήδησε μια δεκαετία αργότερα η πρωτόλεια μουσική μου συνείδηση.

Παράλληλα, κι αυτό ήταν κάτι που το κατάλαβα με την μουσική ενηλικίωση μου στο γύρισμα του 1990, η περίοδος αυτή ήταν ένα σύνορο. Ένα σύνορο η διάβαση του οποίου μετέβαλλε τα τελευταία δείγματα της μουσικής του ιδιαίτερου ενδιαφέροντος μου από προϊόντα ζωντανής μουσικής δημιουργίας σε αναμνήσεις – άφθαρτους κατοίκους σκιωδών Ιλισίων Πεδίων.

Τα γράφω αυτά με αφορμή την αγορά –μεταξύ άλλων- ενός εξαιρετικού από όλες τις απόψεις cd με την 82η συμφωνία του Χάυδν και την 15η συμφωνία του Σοστακόβιτς, ηχογραφημένες ζωντανά από συναυλίες του Κουρτ Ζάντερλινγκ με τη Φιλαρμονική του Βερολίνου το 1997 και 1999 αντίστοιχα. Το cd αποτελεί μέρος της επετειακής σειράς im takt der zeit, που κυκλοφόρησε για να τιμήσει την ιστορία της κορυφαίας ορχήστρας.
F_1_td21fathr_MD20___0921.jpg
shostakovich.jpg


Η 15η συμφωνία είναι η τελευταία συμφωνία του Σοστακόβιτς, και ίσως η πιο ιδιαίτερη, ένας μουσικός γρίφος. Γράφτηκε το καλοκαίρι του 1971 σε μια εποχή που ο καταβεβλημένος συνθέτης είχε αφοσιωθεί σε μικρότερες μουσικές φόρμες.

Μολονότι το έργο είναι γραμμένο για μεγάλη ορχήστρα, η πρωτότυπη ενορχήστρωση του με την πληθώρα κρουστών, διασπά το συμφωνικό όγκο, δίδοντας την εντύπωση πως πρόκειται σχεδόν για συμφωνία δωματίου.

Το έργο είναι απολογιστικό κάτι που επιβεβαιώνει και ο δημιουργός της. Ξεκινά με ένα ζωηρό, παιγνιώδες πρώτο μέρος με στοιχεία σαρκασμού, για να παραδώσει τη σκυτάλη σε μια σειρά τριών μερών - ένα αργό και εσωστρεφές μεγάλης διάρκειας, ένα περιπαικτικό σκέρτσο και ένα δραματικό – όπου παίζονται χωρίς διακοπή.

Στον μουσικό καμβά της ξεχωρίζουν αναφορές σε έργα του Ροσσίνι (το εμβατήριο του Γουλιέλμου Τέλλου), του Βάγκνερ (Τριστάνος και Ιζόλδη, Λυκόφως των Θεών), του Γκλίνκα και του ίδιου (4η και 7η συμφωνία, Μύτη κλπ.), έξοχα ενσωματωμένες στο κλίμα και στο πνεύμα του έργου. Μολαταύτα, αυτές ακριβώς οι αναφορές αποτελούν και τον πυρήνα του γρίφου που απασχολεί τους μουσικολόγους σχετικά με τον ρόλο και τη σκοπιμότητα τους.

Προσωπικά δεν πιστεύω πως έχουμε να κάνουμε με ένα είδος κώδικα, ούτε πως το έργο είναι προγραμματικό. Θεωρώ πολύ πιθανότερο να ενσωματώθηκαν αυθόρμητα, αναδυόμενα από το υποσυνείδητο του συνθέτη, ο οποίος ολοκλήρωσε το έργο σε κάτι περισσότερο από έναν μήνα. Εξάλλου ο ίδιος είχε δηλώσει στον φίλο του Ισαάκ Γκλίκμαν: Δεν ξέρω γιατί αυτές οι παραπομπές βρίσκονται εκεί, αλλά δεν μπορούσα να μην τις βάλω!

Η ακρόαση του έργου είναι πολύ σημαντικότερη από τις εικασίες και πιστεύω πως θα αποκαλύψει ένα έργο πρωτότυπο, εξαιρετικά εκφραστικό και παράλληλα στοχαστικό, που δροσίζεται από πηγές γνήσιου χιούμορ ή κομψού σαρκασμού. Είναι πολύ διαφορετική από τις προηγούμενες συμφωνίες του – αν και αυτό για διαφορετικούς λόγους ισχύει τόσο για την 14 όσο και για τη 13 – και αποτελεί μια από τις πιο ενδιαφέρουσες, με μεγάλη διεισδυτικότητα σε φίλους μου που ακούνε ροκ.

Η ερμηνεία του Ζάντερλινγκ είναι κορυφαία, κάτι που ισχύει πιστεύω και με την ερμηνεία του στη συμφωνία του Χάυδν. Ο μαέστρος αυτός είναι βίος και πολιτεία. Όπως λέει έχει γνωρίσει πέντε Γερμανίες. Γεννήθηκε στην Αυτοκρατορική, μεγάλωσε την εποχή της Βαϊμάρης, την έκανε έγκαιρα στη Σοβιετική Ένωση για να γλυτώσει από τους Ναζί – εβραϊκής γαρ καταγωγής – γύρισε και δούλεψε στην Ανατολική Γερμανία και με την ενοποίηση τέλειωσε την καριέρα του διευθύνοντας στο Βερολίνο. Γνώρισε και συνεργάστηκε με το συνθέτη και ήταν ο πρώτος που διεύθυνε το έργο έξω από τη Σοβιετική Ένωση.

Συστήνεται ανεπιφύλακτα! :firstprize:

Με αφορμή το τέλος της φετινής χρονιάς - επετείου των 100 χρόνων από τη γέννηση του Σοστακόβιτς - και αφιερωμένο στη μνήμη του.
 
Last edited:
19 June 2006
8,661
Ωραία παρουσίαση Δαμιανέ.
Εγώ πάντως με αυτόν τον Σοστακόβιτς θα μπλέξω οπωσδήποτε.
Ήδη έχω φτιάξει λίστα.
Το καλό που έχει συμβεί με τέτοιες παρουσιάσεις είναι πως έχω αρκετή μασημένη τροφή.
Μπράβο.
 
Καλά τα λέμε μεταξύ μας, αλλά για τέτοια έργα χρειάζεται και η γνώμη των επαγγελματιών. Για όποιον αντέξει λοιπόν παραθέτω τον ακόλουθο σύνδεσμο, από την εισήγηση του κ. Τσέτσου στην ημερίδα για το Σοστακόβιτς που οργάνωσε το ΜΜΑ:

Η μουσική ως αίνιγμα. Σκέψεις για τον ύστερο Σοστακόβιτς (με επίκεντρο την 15η συμφωνία)
 

Nikos F

Supreme Member
19 June 2006
6,089
Αλιμος
Εγώ πάντως με αυτόν τον Σοστακόβιτς θα μπλέξω οπωσδήποτε

Εγώ έχω ''κολλήσει'' με συγκεκρίμενα έργα του τα οποία γνώρισα
και αγάπησα από τα early 80's ως αναπόσπαστο μέρος λατρεμένων
ταινιών.
 

supersonic

Μέλος Σωματείου
17 June 2006
49,047
αλήθεια Δαμιανέ... γιατί ο τίτλος του thread είναι τα δικά μου 70'ς...?
εννοείς τότε τα γνώρισες και τα αγάπησες?
 
Νόμιζα πως οι δύο πρώτες παράγραφοι του αρχικού μηνύματος ήταν επαρκείς για ν' απαντήσουν σ' αυτό το ερώτημα. Ονόμασα έτσι το νήμα γιατί η 15η γράφτηκε το 1971 και αποτελεί την πολυτιμότερη μουσική αναφορά μου στη συγκεκριμένη περίοδο.

Θέλω να φύγω από το γραφείο και δε μ' αφήνεις. ;)
 

supersonic

Μέλος Σωματείου
17 June 2006
49,047
βέβαια....αν και το γράφεις, δύσκολο μου είναι να πιστεψω ότι διαμόρφωσες τη γνώμη αυτή στη δεκαετία του 70 λόγω ηλικίας...
Αν το έλεγες 80'ς ίσως να μη ρωτούσα...
 

Δημήτρης Ν.

AVClub Fanatic
17 June 2006
10,209
Θεσσαλονίκη
Απάντηση: Re: Τα δικά μου 70s

βέβαια....αν και το γράφεις, δύσκολο μου είναι να πιστεψω ότι διαμόρφωσες τη γνώμη αυτή στη δεκαετία του 70 λόγω ηλικίας...
Αν το έλεγες 80'ς ίσως να μη ρωτούσα...

ασε αρχηγέ , γιατί αυτοί εκεί κάτω στην Αθήνα είναι παρεξηγησιάρηδες και σε βλέπω πάλι να ζητάς συγγνώμες -bye- :flipout:
 
Απάντηση: Re: Τα δικά μου 70s

βέβαια....αν και το γράφεις, δύσκολο μου είναι να πιστεψω ότι διαμόρφωσες τη γνώμη αυτή στη δεκαετία του 70 λόγω ηλικίας...
Αν το έλεγες 80'ς ίσως να μη ρωτούσα...

Μα η πρώτη παράγραφος λέει καθαρά νομίζω πως δεν διαμόρφωσα γνώμη τότε, αλλά άρχισα μια δεκαετία αργότερα!:speechless-smiley-0 Απλά η συμφωνία γράφτηκε τότε, άσχετο αν τη γνώρισα δεκαπέντε χρόνια μετά.

Δεν ξέρω αν εμείς είμαστε παρεξηγησιάρηδες, βλέπω όμως πως εσείς έχετε γίνει απρόσεκτοι... -bye-
 

Δημήτρης Ν.

AVClub Fanatic
17 June 2006
10,209
Θεσσαλονίκη
Απάντηση: Re: Τα δικά μου 70s

Μα η πρώτη παράγραφος λέει καθαρά νομίζω πως δεν διαμόρφωσα γνώμη τότε, αλλά άρχισα μια δεκαετία αργότερα!:speechless-smiley-0 Απλά η συμφωνία γράφτηκε τότε, άσχετο αν τη γνώρισα δεκαπέντε χρόνια μετά.

Δεν ξέρω αν εμείς είμαστε παρεξηγησιάρηδες, βλέπω όμως πως εσείς έχετε γίνει απρόσεκτοι... -bye-

εντυπωσιάζει και παραπλανά η "πρωταρχική συσσώρευση" ως εναρκτήρια δήλωση :ernaehrung004:
 
17 June 2006
62,722
Χολαργός
Τον τελευταίο μήνα ακούω συχνά τήν τελευταία συμφωνία τού Shostakovich γιά την οποία ορισμένοι έχουν εκφράσει αμφιβολίες σχετικά μέ την συνθετική της ισχύ,προτάσσοντας τήν ''γνώμη'' οτι ο συνθέτης πλέον είχε ξεπεραστεί απο τόν Part ή τήν Gubaidulina...

Μάλλον δεν ξέρουν τί τούς γίνεται οσοι συγκρίνουν τόν Σοστακόβιτς μέ αυτούς,αλλά περί ορέξεως ....

Η συγκεκριμένη συμφωνία συγκινεί μιάς καί όντως αποτελεί έναν απολογισμό τού Σοστακόβιτς πού ξεκινά μέ τούς ήχους τού glockenspiel σάν νά πρόκειται γιά ένα παιδικό δωμάτιο γεμάτο παιχνίδια αθωότητας πού όμως χάνεται γρήγορα...
Ο Sanderling ,πού αναφέρει δικαίως ο Δαμιανός,όταν μιλά γιά τό πρώτο μέρος χρησιμοποιεί τήν λέξη ''soulless'' και περιγράφει αυτή τήν αθωωότητα σχεδόν ως άψυχη και άδεια θεωρώντας ότι ακόμα και τά παιχνίδια ήσαν ''νεκρά καί ακίνητα'' (παραλληλίζοντάς τα μέ τά πρώϊμα συναισθήματα τού συνθέτη)λές καί κρέμονταν απο σκοινάκια πού έπρεπε κάποιος άλλος νά τούς δώσει ''ζωή''.

Τό δεύτερο μέρος αργό,σκοτεινό και πένθιμο ,γιά δέκα περίπου λεπτά,ξεσπά σέ ένα ερεβώδες crescendo γιά νά επανέλθει στήν αρχική του θρηνωδία.
Ακολουθεί τό μικρό και ειρωνικό scherzo,πού ορίζεται ως allegretto απ´τον συνθέτη γιά νά κλείσει μέ ένα μεγάλης διαρκείας δραματικό adagio πού μετατρέπεται σε allegretto ,ξανά σέ adagio μέ έντονες κορυφώσεις γιά νά κλείσει μέσα σέ μιά τραγική ησυχία πού διακόπτεται από τον ήχο τών τυμπανων και τελικά ξανά τό glockenspiel και η celesta θά φέρουν στην επιφάνεια τά παιδικά παιχνίδια μιάς αθωότητας πού υπήρξε ελάχιστα..

Καί ο κύκλος θά κλείσει από τό σημείο πού ξεκίνησε...

The End.....................

O Sanderling δημιουργεί τήν πιό αποκαλυπτική καί λεπτομερή ερμηνεία...

Επίσης αξίζει πολλά η ερμηνεία τού Haitink πού μάλιστα συμπληρώνεται από τό σχετικά άγνωστο αλλά υπέροχο κύκλο τραγουδιών ''From Jewish folk poetry'' op.79...

Kαί φυσικά η ερμηνεία τού Maxim Shostakovich μέ την Συμφωνική τού Λονδίνου..Προσωπικά τήν έχω απο τήν εταιρεία Collins σε μιά εξαιρετική ηχογράφηση.
 

Δημοκηδής

Supreme Member
23 June 2006
8,891
Παίδες, γενικά για όλες τις συμφωνίες, έχω να πω τα καλύτερα για το πακέτο του Μπαρσάι, που απέκτησα προ ενός- δύο ετών και ακούω σποραδικά μέσα στα τόσα άλλα ... Θεωρώ, ότι σε όλες τις συμφωνίες δίνει πρώτης γραμμής ερμηνείες, ειδικά δε στην 5η, 7η, 8η και 13η που είναι και οι αγαπημένες μου και έχω και πολλές αναφορές, νομίζω ότι είναι απολύτως κορυφαίος ...

Βάλτε στα συν τον εξαιρετικό ήχο και την αστεία τιμή στα mdt & amazon και έχετε (απευθύνομαι κυρίως στους νεοεισερχόμενους στον κόσμο του συνθέτη) μία πρώτης τάξεως ευκαιρία ...
 
Μια που μιλάμε για ερμηνείες στη 15, ας αναφέρω και το Μραβίνσκυ. Υπάρχει ζωντανή ηχογράφηση του με ικανοποιητικό ήχο. Επίσης, μια από τις καλύτερες εντυπώσεις που μου έχει αφήσει συναυλία που έχω παρακολουθήσει, ήταν του Μαξίμ στη 15 του πατέρα του, με την Κρατική Ορχήστρα Αθηνών, το 2001 στο Μέγαρο Μουσικής.