Il Dissoluto Punito

mozart_en_france.jpg


Στο φόρουμ αυτό και στο παλιότερο, έχουμε κατά καιρούς αναφερθεί στο αριστούργημα του Μότσαρτ Ντον Τζιοβάνι ή ο τιμωρημένος άσωτος, όπως ήταν ο εναλλακτικός τίτλος του έργου στα ιταλικά. Είναι τόσο μεγάλη η καλλιτεχνική και αισθητική βαρύτητα του έργου όμως, που δεν αφήνει περιθώρια διαφυγής σε όποιον διαγράψει έστω και μια τροχιά γύρω της.

Δεν σκοπεύω να παρουσιάσω την υπόθεση της όπερας. Για κάτι τέτοιο, διαβάστε το άρθρο του Ν. Κανελλόπουλου στο classicalmusic.gr. Το ενδιαφέρον μου εστιάζεται στις λεπτομέρειες μιας μακροσκοπικά ηθικοπλαστικής ιστορίας, όπου ο αμετανόητα ηδονιστής και απατεώνας γόης, αφού προσβάλλει και προκαλέσει θεσμούς και ανθρώπους – αριστοκράτες και χωρικούς – χάνεται υπό το βάρος μιας υπερφυσικής δύναμης – θεματοφύλακα της καθεστηκυίας ηθικής τάξης – αρνούμενος να αλλάξει πεποιθήσεις και τρόπο ζωής.

Popup_B_hnenszene_1004028.jpg


Η σκιαγράφηση των χαρακτήρων μέσα από την μουσική – προνόμιο και λαμπρή επίδειξη έτσι κι αλλιώς της μεγαλοφυΐας του Μότσαρτ – εδώ αγγίζει την τελειότητα. Εκεί που το λιμπρέτο με ανελέητη ειρωνεία μας παρουσιάζει το διάσημο γόη να πρωταγωνιστεί σε μια ακολουθία αποτυχημένων προσπαθειών να ολοκληρώσει τα λάγνα του σχέδια, έρχεται η μουσική να περισώσει τη φήμη του και να μην αφήσει κανένα περιθώριο αμφισβήτησης της γοητείας του.

Η μουσική μεταχείριση του ήρωα και των πιο ‛άτακτων’ προσώπων – του υπηρέτη Λεπορέλλο και της νεαρής αγρότισσας Τσερλίνα – γίνεται από το συνθέτη με τρυφερότητα, αισθησιασμό και άφθονο χιούμορ. Το ντουέτο Ντον Τζιοβάνι και Λεπορέλλο στην πρώτη σκηνή της δεύτερης πράξης (eh via, buffone…), όπου του δίνει χρήματα για να μην τον εγκαταλείψει και κατόπιν συζητούν για τις γυναίκες, είναι απολαυστικό. Ανάλογο δείγμα δίνει και η άρια της Τσερλίνα που τραγουδά ύπουλα και όλο νάζι στον αφελή μέλλοντα σύζυγο – και παρολίγον κερατά - Μαζέτο «χτύπα με, χτύπα με ωραίε Μαζέτο» (batti, batti, o bel Masetto…), για να πάρει στο τέλος της άριας τον έλεγχο και το ύφος να μεταλλάσσεται σε χαρούμενο και αποφασιστικό.

Για την παρατημένη σύζυγο Ντόνα Ελβίρα, ο Μότσαρτ επιφυλάσσει άριες διάπυρες, γεμάτες επιθυμία για εκδίκηση, πληγωμένο εγωισμό, αλλά και άσβεστο ερωτικό πάθος για τον άσωτο γόη. Η Ντόνα Άννα, γυναίκα με ισχυρό ταμπεραμέντο, γίνεται όργανο εκδίκησης του θανάτου του πατέρα της Commendatore, που σκοτώθηκε σε μονομαχία από το Ντον Τζιοβάνι, μονομαχία που ο τελευταίος προσπάθησε ν’ αποφύγει. Το πάθος της όμως δεν μπορεί να κρυφτεί πλήρως και οι προσεκτικοί μπορούν άνετα να διατηρήσουν αμφιβολίες για τα αίτια του καβγά της με το Ντον Τζιοβάνι στην αρχή της όπερας. Ο πιο ριγμένος απ’ όλους είναι ο κρυόκωλος μνηστήρας της Ντόνα Άννα, ο Ντον Οττάβιο, που ο Μότσαρτ, θαρρείς με αμείλικτη χαιρεκακία, του ‛χει δώσει την πιο βαρετή, επίσημη και ξενέρωτη μουσική.

Για να γυρίσουμε στο χαρακτήρα του Ντον, με όση συμπάθεια κι αν αντιμετωπίζεται από τον Μότσαρτ, σε καμία περίπτωση δεν αποδίδεται μονοδιάστατα. Ούτε το λιμπρέτο, ούτε η μουσική δεν κρύβουν την αναξιοπιστία, τον αχαλίνωτο εγωισμό του και την αδυναμία του ν’ αποκαταστήσει συναισθηματική επικοινωνία με τους άλλους.

Τις χτυπητές αδυναμίες του όμως συνοδεύουν και μια σειρά από εμβληματικά χαρακτηριστικά:

Ο πολιτικός φιλελευθερισμός του (Viva la liberta τραγουδά και ανακοινώνει πως το σπίτι του είναι ανοιχτό σε όλους).

Η άρνηση της μεταφυσικής. Σχολιάζει τη στιχομυθία του με το επιτύμβιο άγαλμα του Commendatore στο νεκροταφείο ως εξής: "Παράξενη στ’ αλήθεια η σκηνή! Θα ‛ρθει ο γεράκος στο δείπνο!"

Η εμμονή στις αρχές του. Είναι πραγματικά εντυπωσιακό πως, αυτός ο άσωτος και ψεύτης, παραμένει πιστός στην άποψη του για τη ζωή, την υπερασπίζει με θάρρος και πεθαίνει γι’ αυτήν.

Στην κορυφαία στιγμή όλου του έργου, στην άφιξη του αγάλματος του Commendatore στο σπίτι του Ντον Τζιοβάννι και στην επιταγή του πρώτου για μετάνοια, αψηφά την υπερφυσική δύναμη του αγάλματος, το χλευάζει και πέφτει στις φλόγες της Κόλασης. Είναι το μοναδικό σημείο που η μουσική χάνει τον πρόσχαρο, σπιρτόζικο χαρακτήρα της και γίνεται υποβλητικά και ανατριχιαστικά δραματική. Θαρρείς πως ανατρίχιαζε και ο ίδιος ο Μότσαρτ γράφοντας τη σκηνή! Μάλλον δε στερείται βάσης ο φροϋδικός ισχυρισμός του Πήτερ Σάφερ, συγγραφέα του Αμαντέους, πως το άγαλμα του Commendatore συμβολίζει τις ενοχές του ίδιου του Μότσαρτ απέναντι στον πατέρα του.

Είναι τέτοια η πυκνότητα νοημάτων του έργου και τόσο τέλεια η αισθητική του ποιότητα που απετέλεσε το στόχο πολυάριθμων μεταγενέστερων αναλύσεων, από τον Κίρκεγκωρ, τον Μπέρναρντ Σω, τον Καμύ και άλλους. Μάλιστα το βιβλίο του Κίρκεγκωρ (Για τον Μότσαρτ, εκδόσεις Ταξιδευτής), εκδόθηκε πρόσφατα και στα ελληνικά.

Μου πήρε περίπου μια δεκαετία συνεχούς ενασχόλησης με την κλασσική μουσική για να επικοινωνήσω ουσιαστικά με το έργο. Έκτοτε όμως, για ένα είμαι σίγουρος: Είναι η σημαντικότερη όπερα που έχω ακούσει, ένα αξεπέραστο αριστούργημα!

24877370_299x300.jpg
fischer-dieskau6.jpg


Από τις πολυάριθμες ηχογραφήσεις που έχω ακούσει όλα αυτά τα χρόνια, ξεχωρίζω μια: αυτή του Καρλ Μπαιμ στην Πράγα, με το Ντίτριχ Φίσερ Ντισκάου στον ομώνυμο ρόλο και μια πλειάδα καταπληκτικών τραγουδιστών. Είναι η σοφή, ώριμη ερμηνεία του μαέστρου, είναι η τελειότητα του καστ μα πάνω απ´ όλα είναι ο μοναδικός Ντον του Φίσερ-Ντισκάου. Γεμάτος αυτοπεποίθηση, αιχμηρά ηδονιστής, σαγηνευτικός γόης, μα ξεροκέφαλος και συγκλονιστικός τη στιγμή του χαμού του!

Σημείωση: Οι μεταφράσεις του λιμπρέτο στα ελληνικά είναι της Αλεξάνδρας Καμπουροπούλου, από το βιβλίο των εκδόσεων Ζαχαρόπουλος με τα λιμπρέτι του Ντον Τζιοβάνι και του Μαγικού Αυλού στα ελληνικά.
 
Last edited:
17 June 2006
62,722
Χολαργός
Απάντηση: IL DISSOLUTO PUNITO

Ντέμιαν είναι εμφανές πόσο αγαπάς το έργο και πόσο έχεις εντρυφήσει σε αυτό.
Η ανάλυση τού χαρακτήρα του Ντόν Τζιοβάνι με βρίσκει απολύτως σύμφωνο.
Για την εκτέλεση που προτείνεις επίσης,επαυξάνω.Ειναι και δική μου αγαπημένη.
Ελπίζω να επανέλθουμε στην συζήτηση.
 

Δημήτρης Ιωάννου

Moderator
Staff member
18 June 2006
14,793
Αθήνα-Κέντρο
Απάντηση: IL DISSOLUTO PUNITO

Δαμιανέ,ειλικρινά μπράβο για την βαθύτατη και λεπτομερή σκιαγράφηση τού ήρωα του Μότσαρτ.
Θαυμάζω επίσης και την επιμονή σου 10 χρόνια σε αυτή την συγκεκριμένη όπερα μέχρι τελικού ξεκοκκαλίσματος και αποθευγματος ως "η σημαντικότερη όπερα".

Εύγε για τον Wolfie,εύγε και σε εσένα για την παρουσίασή σου.

Δεν έχω την παραπάνω εκτέλεση αλλά θα ην αγοράσω.(Αν και είμαι τώρα στην άγρα οπτικοακουστικού υλικού περισσότερο..)
 

Δημήτρης Ν.

AVClub Fanatic
17 June 2006
10,209
Θεσσαλονίκη
Απάντηση: IL DISSOLUTO PUNITO

Νάσαι καλά ρε Δαμιανέ , που δεν ασχολείσαι με πίτουρα και κότες , αλλά εν τούτοις προκρίνεις ένα άκρως ενδιαφέρον θέμα και μέσω αυτού μιά ερμηνεία του λιμπρέτου με όρους και συνθήκες που ελάχιστοι - εμού συμπεριλαμβανομένου -είχαν την ευκαιρία να προσεγγίσουν .
 

Γιώργος Κουν.

Supreme Member
19 June 2006
7,813
Αιγάλεω
Απάντηση: IL DISSOLUTO PUNITO

Σημείωση: Οι μεταφράσεις του λιμπρέτο στα ελληνικά είναι της Αλεξάνδρας Καμπουροπούλου, από το βιβλίο των εκδόσεων Ζαχαρόπουλος με τα λιμπρέτι του Ντον Τζιοβάνι και του Μαγικού Αυλού στα ελληνικά.

Δαμιανέ, ευχαριστώ και για την καταπληκτική παρουσίαση και για τη χρήσιμη πληροφορία για τα λιμπρέτι.
Ψάχνω τον "Αυλό" απο το περασμένο καλοκαίρι.. :grinning-smiley-043
 
17 June 2006
62,722
Χολαργός
Απάντηση: IL DISSOLUTO PUNITO

Ντέμιαν παρουσιάζεις παντως έναν χαρακτήρα σαν τον Ντόν μάλλον με συμπάθεια,όπως και ο Μozart άλλως τε,που δεν συναδει με τρέχουσες ´πολιτικά ορθές´καταστάσεις.;) Φταίει βέβαια και ο Fischer-Dieskau που οντας εξαιρετικός στον ρόλο σε ´γοητεύει´.
 
17 June 2006
62,722
Χολαργός
Απάντηση: IL DISSOLUTO PUNITO

mozart_en_france.jpg


Στο φόρουμ αυτό και στο παλιότερο, έχουμε κατά καιρούς αναφερθεί στο αριστούργημα του Μότσαρτ Ντον Τζιοβάνι ή ο τιμωρημένος άσωτος, όπως ήταν ο εναλλακτικός τίτλος του έργου στα ιταλικά. Είναι τόσο μεγάλη η καλλιτεχνική και αισθητική βαρύτητα του έργου όμως, που δεν αφήνει περιθώρια διαφυγής σε όποιον διαγράψει έστω και μια τροχιά γύρω της.

Δεν σκοπεύω να παρουσιάσω την υπόθεση της όπερας. Για κάτι τέτοιο, διαβάστε το άρθρο του Ν. Κανελλόπουλου στο classicalmusic.gr. Το ενδιαφέρον μου εστιάζεται στις λεπτομέρειες μιας μακροσκοπικά ηθικοπλαστικής ιστορίας, όπου ο αμετανόητα ηδονιστής και απατεώνας γόης, αφού προσβάλλει και προκαλέσει θεσμούς και ανθρώπους – αριστοκράτες και χωρικούς – χάνεται υπό το βάρος μιας υπερφυσικής δύναμης – θεματοφύλακα της καθεστηκυίας ηθικής τάξης – αρνούμενος να αλλάξει πεποιθήσεις και τρόπο ζωής.

Popup_B_hnenszene_1004028.jpg


Η σκιαγράφηση των χαρακτήρων μέσα από την μουσική – προνόμιο και λαμπρή επίδειξη έτσι κι αλλιώς της μεγαλοφυΐας του Μότσαρτ – εδώ αγγίζει την τελειότητα. Εκεί που το λιμπρέτο με ανελέητη ειρωνεία μας παρουσιάζει το διάσημο γόη να πρωταγωνιστεί σε μια ακολουθία αποτυχημένων προσπαθειών να ολοκληρώσει τα λάγνα του σχέδια, έρχεται η μουσική να περισώσει τη φήμη του και να μην αφήσει κανένα περιθώριο αμφισβήτησης της γοητείας του.

Η μουσική μεταχείριση του ήρωα και των πιο ‛άτακτων’ προσώπων – του υπηρέτη Λεπορέλλο και της νεαρής αγρότισσας Τσερλίνα – γίνεται από το συνθέτη με τρυφερότητα, αισθησιασμό και άφθονο χιούμορ. Το ντουέτο Ντον Τζιοβάνι και Λεπορέλλο στην πρώτη σκηνή της δεύτερης πράξης (eh via, buffone…), όπου του δίνει χρήματα για να μην τον εγκαταλείψει και κατόπιν συζητούν για τις γυναίκες, είναι απολαυστικό. Ανάλογο δείγμα δίνει και η άρια της Τσερλίνα που τραγουδά ύπουλα και όλο νάζι στον αφελή μέλλοντα σύζυγο – και παρολίγον κερατά - Μαζέτο «χτύπα με, χτύπα με ωραίε Μαζέτο» (batti, batti, o bel Masetto…), για να πάρει στο τέλος της άριας τον έλεγχο και το ύφος να μεταλλάσσεται σε χαρούμενο και αποφασιστικό.

Για την παρατημένη σύζυγο Ντόνα Ελβίρα, ο Μότσαρτ επιφυλάσσει άριες διάπυρες, γεμάτες επιθυμία για εκδίκηση, πληγωμένο εγωισμό, αλλά και άσβεστο ερωτικό πάθος για τον άσωτο γόη. Η Ντόνα Άννα, γυναίκα με ισχυρό ταμπεραμέντο, γίνεται όργανο εκδίκησης του θανάτου του πατέρα της Commendatore, που σκοτώθηκε σε μονομαχία από το Ντον Τζιοβάνι, μονομαχία που ο τελευταίος προσπάθησε ν’ αποφύγει. Το πάθος της όμως δεν μπορεί να κρυφτεί πλήρως και οι προσεκτικοί μπορούν άνετα να διατηρήσουν αμφιβολίες για τα αίτια του καβγά της με το Ντον Τζιοβάνι στην αρχή της όπερας. Ο πιο ριγμένος απ’ όλους είναι ο κρυόκωλος μνηστήρας της Ντόνα Άννα, ο Ντον Οττάβιο, που ο Μότσαρτ, θαρρείς με αμείλικτη χαιρεκακία, του ‛χει δώσει την πιο βαρετή, επίσημη και ξενέρωτη μουσική.

Για να γυρίσουμε στο χαρακτήρα του Ντον, με όση συμπάθεια κι αν αντιμετωπίζεται από τον Μότσαρτ, σε καμία περίπτωση δεν αποδίδεται μονοδιάστατα. Ούτε το λιμπρέτο, ούτε η μουσική δεν κρύβουν την αναξιοπιστία, τον αχαλίνωτο εγωισμό του και την αδυναμία του ν’ αποκαταστήσει συναισθηματική επικοινωνία με τους άλλους.

Τις χτυπητές αδυναμίες του όμως συνοδεύουν και μια σειρά από εμβληματικά χαρακτηριστικά:

Ο πολιτικός φιλελευθερισμός του (Viva la liberta τραγουδά και ανακοινώνει πως το σπίτι του είναι ανοιχτό σε όλους).

Η άρνηση της μεταφυσικής. Σχολιάζει τη στιχομυθία του με το επιτύμβιο άγαλμα του Commendatore στο νεκροταφείο ως εξής: "Παράξενη στ’ αλήθεια η σκηνή! Θα ‛ρθει ο γεράκος στο δείπνο!"

Η εμμονή στις αρχές του. Είναι πραγματικά εντυπωσιακό πως, αυτός ο άσωτος και ψεύτης, παραμένει πιστός στην άποψη του για τη ζωή, την υπερασπίζει με θάρρος και πεθαίνει γι’ αυτήν.

Στην κορυφαία στιγμή όλου του έργου, στην άφιξη του αγάλματος του Commendatore στο σπίτι του Ντον Τζιοβάννι και στην επιταγή του πρώτου για μετάνοια, αψηφά την υπερφυσική δύναμη του αγάλματος, το χλευάζει και πέφτει στις φλόγες της Κόλασης. Είναι το μοναδικό σημείο που η μουσική χάνει τον πρόσχαρο, σπιρτόζικο χαρακτήρα της και γίνεται υποβλητικά και ανατριχιαστικά δραματική. Θαρρείς πως ανατρίχιαζε και ο ίδιος ο Μότσαρτ γράφοντας τη σκηνή! Μάλλον δε στερείται βάσης ο φροϋδικός ισχυρισμός του Πήτερ Σάφερ, συγγραφέα του Αμαντέους, πως το άγαλμα του Commendatore συμβολίζει τις ενοχές του ίδιου του Μότσαρτ απέναντι στον πατέρα του.

Είναι τέτοια η πυκνότητα νοημάτων του έργου και τόσο τέλεια η αισθητική του ποιότητα που απετέλεσε το στόχο πολυάριθμων μεταγενέστερων αναλύσεων, από τον Κίρκεγκωρ, τον Μπέρναρντ Σω, τον Καμύ και άλλους. Μάλιστα το βιβλίο του Κίρκεγκωρ (Για τον Μότσαρτ, εκδόσεις Ταξιδευτής), εκδόθηκε πρόσφατα και στα ελληνικά.

Μου πήρε περίπου μια δεκαετία συνεχούς ενασχόλησης με την κλασσική μουσική για να επικοινωνήσω ουσιαστικά με το έργο. Έκτοτε όμως, για ένα είμαι σίγουρος: Είναι η σημαντικότερη όπερα που έχω ακούσει, ένα αξεπέραστο αριστούργημα!

24877370_299x300.jpg
fischer-dieskau6.jpg


Από τις πολυάριθμες ηχογραφήσεις που έχω ακούσει όλα αυτά τα χρόνια, ξεχωρίζω μια: αυτή του Καρλ Μπαιμ στην Πράγα, με το Ντίτριχ Φίσερ Ντισκάου στον ομώνυμο ρόλο και μια πλειάδα καταπληκτικών τραγουδιστών. Είναι η σοφή, ώριμη ερμηνεία του μαέστρου, είναι η τελειότητα του καστ μα πάνω απ´ όλα είναι ο μοναδικός Ντον του Φίσερ-Ντισκάου. Γεμάτος αυτοπεποίθηση, αιχμηρά ηδονιστής, σαγηνευτικός γόης, μα ξεροκέφαλος και συγκλονιστικός τη στιγμή του χαμού του!

Σημείωση: Οι μεταφράσεις του λιμπρέτο στα ελληνικά είναι της Αλεξάνδρας Καμπουροπούλου, από το βιβλίο των εκδόσεων Ζαχαρόπουλος με τα λιμπρέτι του Ντον Τζιοβάνι και του Μαγικού Αυλού στα ελληνικά.


http://www.roh.org.uk/video/
Eνα πολύ ενδιαφέρον βίντεο μέ ολον τον Don Giovanni από παράσταση τού Covent Garden(Σεπτεμβριος τού 2008).
 
17 June 2006
14,352
Re: IL DISSOLUTO PUNITO

"Oποιοσδήποτε θα ήθελε να αποκτήσει μια σαφή εικόνα της μυθοπλαστικής τάσης των αρχών του δέκατου ένατου αιώνα, που βρίσκεται στον πυρήνα του ρομαντικού κινήματος -μιαν εικόνα δηλαδή της γενικής αυτής προσπάθειας έκφρασης του ανέκφραστου- δεν θα μπορούσε να κάνει καταλληλότερη επιλογή από την ιστορία της όπερας του Ντον Τζιοβάνι του Μότσαρτ.
Ολοι όσοι την έχουν ακούσει γνωρίζουν ότι στο τέλος της όπερας (ή σχεδόν στο τέλος) επέρχεται η συντριβή του ντον Τζιοβάννι από τις δυνάμεις της Κόλασης. Αφού είναι αδύνατον να συμμορφωθεί και να μετανοήσει, πέφτει ξαφνικά ένας κεραυνός και οι δυνάμεις της Κόλασης τον καταπίνουν. Όταν καθαρίσουν οι καπνοί από τη σκηνή, τα εναπομείναντα πρόσωπα του έργου τραγουδούν ένα πολύ χαριτωμένο μικρό σεξτέτο για το πόσο υπέροχα αισθάνονται τώρα που έχει αφανισθεί ο ντον Τζιοβάννι και που αυτοί είναι ζωντανοί και ευτυχισμένοι - λένε μάλιστα πως μπορούν πλέον να ζήσουν μια καθ’ όλα γαλήνια, ικανοποιητική και ήρεμη ζωή, ο καθένας με τον δικό του τρόπο: ο Ματσέτο θα παντρευτεί την Τζερλίνα, η Ελβίρα θα γυρίσει στο μοναστήρι της, ο Λεπορέλο θα βρεί άλλον κύριο, ο Οτάβιο θα παντρευτεί την ντόνα Αννα, και ούτω καθ’ εξής. Τον δέκατο ένατο αιώνα ωστόσο, αυτό το απολύτως αθώο σεξτέτο, που είναι και ένα από τα ωραιότερα κομμάτια του Μότσαρτ, κατηγορήθηκε ως βλάσφημο από το κοινό και, ως εκ τούτου, δεν παίχτηκε ποτέ. Απ όσο γνωρίζω, επανήλθε για πρώτη φορά στα ευρωπαϊκά ρεπερτόρια χάρη στον Μάλερ, περί τα τέλη του δέκατου ένατου αιώνα ή τις αρχές του εικοστού. Σήμερα παίζεται κανονικά.
Ας δούμε όμως ποια είναι η ρίζα όλης αυτής της ιστορίας. Ο ντον Τζιοβάννι είναι μια πληθωρική, επιβλητική και δυσοίωνη μορφή, που συμβολίζει κάτι το άγνωστο για μας, μα και κάτι το ανέκφραστο. Πιθανόν να συμβολίζει την τέχνη σε αντιδιαστολή με τη ζωή, το ανεξάντλητο κακό σε αντιδιαστολή με το καλό των φιλισταίων. Συμβολίζει την εξουσία, τη μαγεία, τις υπεράνθρωπες δυνάμεις τους κακού. Η όπερα φτάνει σε μια μεγαλειώδη κορύφωση, όπου η μία δύναμη της κόλασης απορροφά την άλλη, και το έντονο μελόδραμα κατακτά ένα εκρηκτικό ζενίθ, σκοπός του οποίου είναι να φοβίσει τους θεατές και να τους δείξει πόσο άστατος και τρομαχτικός είναι ο κόσμος στον οποίο ζουν. Κι εκεί που κανείς δεν το περιμένει, ακολουθεί αυτό το μικρό σεξτέτο, όπου οι ήρωες, κατά τον πλέον απλό και ατάραχο τρόπο, τραγουδούν χαρούμενοι για το γεγονός ότι ο φαύλος πήρε την τιμωρία που του άξιζε ενώ οι καλοί άνθρωποι μπορούν να ξαναρχίσουν τη συνηθισμένη ζωή τους ήρεμα και ομαλά. Η ιδέα αυτή θεωρήθηκε αντικαλλιτεχνική, ρηχή, απογοητευτική και απωθητική και για τούτο απαλείφτηκε.
Δίχως καμιά αμφιβολία, αυτή η εξύψωση του ντον Τζιοβάννι στο επίπεδο ενός μεγαλειώδους μύθου, ο οποίος κατακυριεύει τη φαντασία μας και ερμηνεύεται κατά τέτοιον τρόπο ώστε να εκφράζει τις πιο βαθιές και άφατες πτυχές της τρομαχτικής φύσης της πραγματικότητας, πόρρω απείχε από τις προθέσεις του λιμπρετίστα - πιθανότατα δε, και από εκείνες του Μότσαρτ. Ο λιμπρετίστας Lorenzo da Ponte, που ξεκίνησε τη ζωή του ως μεταστραφείς Εβραίος στη Βενετία και την τερμάτισε ως καθηγητής ιταλικών στη Νέα Υόρκη, σε καμία περίπτωση δεν είχε κατά νουν να τοποθετήσει επί σκηνής ένα από τα μεγάλα σύμβολα της πνευματικής ύπαρξής του στη γή. Τον δέκατο ένατο αιώνα ωστόσο, αυτός ήταν ο τρόπος με τον οποίο ο κόσμος αντιμετώπιζε τον ντον Τζιοβάννι. Τον ντον Τζιοβάννι που δεν σταμάτησε μέχρι σήμερα να κυριεύει τον νου των ανθρώπων - για τον Kierkegaard, ας πούμε, στάθηκε μια βαθύτατη έμμονη ιδέα. Αποτελεί ιδιαίτερα χαρακτηριστικό παράδειγμα της ριζικής μεταμόρφωσης εκείνου του στοιχείου που, ενώ αρχικά ήταν αδρανές, κλασικό, συμμετρικό και, απ όλες τις απόψεις, συμμορφωμένο με τις συμβατικότητες της εποχής, αποτίναξε τελικά το περίβλημά του και, εντελώς αναπάντεχα, άρχισε να απλώνει τα φτερά του κατά τον πλέον παράξενο και ανησυχητικό τρόπο."


Isaiah Berlin: Οι ρίζες του Ρομαντισμού.
μετάφραση Γιάννη Παπαδημητρίου.
Εκδόσεις SCRIPTA, Αθήνα 1999.


italics mine.
 
Last edited:
17 June 2006
14,352
Re: IL DISSOLUTO PUNITO

αφιερωμένο στον καλό μου φίλο Δαμιανό από το φυλλάδιο της DG για τον Karl Bohm στη σειρά Original Masters (Mozart and Strauss).
Λέει ο Bohm:

I went for long walks with Strauss during which we talked a lot about Mozart, whom Strauss revered. Once he said: "Do you recall the two adagio bars in the first -act finale of Don Giovanni? I would give up three of my operas to have composed those two bars".
He meant that the transition from the pure joy of the preceding minuet to the tragedy of the following trio, achieved in only two bars, was an example of unsurpassed mastery.