14/04/2008
ΕΙΔΙΚΟΙ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΟΥΝ ΤΟΥΣ ΓΟΝΕΙΣ: ΚΑΘΕ ΕΦΗΒΟΣ ΕΙΝΑΙ ΞΕΧΩΡΙΣΤΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ
Δικαίωμα στη διαφορετικότητα
Της ΣΟΦΙΑΣ ΝΕΤΑ
«Η κόρη μου φοράει συνέχεια μαύρα ρούχα, φουντώνει τα μαλλιά της και έχει φράντζα που κρύβει το ένα της μάτι. Επίσης επιθυμεί να βάλει σκουλαρίκια στο πρόσωπο. Εδώ και ένα χρόνο η συμπεριφορά της έφηβης έχει αλλάξει. Είναι αντιδραστική, μας ειρωνεύεται και συχνά προβαίνει σε υβριστικούς χαρακτηρισμούς εναντίον μας. Δεν τηρεί τα όρια και τους κανόνες καθώς συνηθίζει να γυρίζει αργά στο σπίτι σε σχέση με αυτό που της έχουμε επιτρέψει... Τι να κάνουμε;».
Ιδιαίτερα αγχωμένη η μητέρα του 14χρονου κοριτσιού αναζητά βοήθεια γι' αυτήν την ξαφνική αλλαγή της κόρης της και αναρωτιέται τι πρέπει να κάνει. Πρόκειται για ένα από τα πολλά τηλεφωνήματα γονιών που τα παιδιά τους έχουν υιοθετήσει το στιλ emo και ζητούν βοήθεια στην τηλεφωνική συμβουλευτική γραμμή - Σύνδεσμος για την Ψυχική Υγεία Παιδιών και Εφήβων.
«Τον τελευταίο καιρό», επισημαίνουν οι ειδικοί της γραμμής «παρατηρούμε ότι ο αριθμός των εφήβων που υιοθετούν την εμφάνιση της ομάδας των εφήβων emo (συντομογραφία του emo-tional, δηλαδή συναισθηματικός) αυξάνεται διαρκώς. Εχουμε σίγουρα παρατηρήσει αυτόν τον τύπο νέων στο δρόμο ή στην τηλεόραση. Αυτή η εφηβική τάση έχει ξεκινήσει από τη δεκαετία του '80 στην Αμερική και την Ευρώπη. Στην Ελλάδα έχει εμφανιστεί το τελευταίο διάστημα και φαίνεται να είναι ολοένα και πιο αναγνωρίσιμη». «Είναι όμως πραγματικά μια εφηβική τάση μόδας, κυρίως ενδυματολογική μίμηση -όπως τόσες άλλες στο παρελθόν- ή πίσω από αυτήν την εφηβική αντίδραση κρύβεται κάτι άλλο για το οποίο πρέπει να ανησυχούμε;», ρωτάνε οι περισσότεροι γονείς.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι η εφηβεία είναι μια περίοδος που τη χαρακτηρίζει η αντιδραστικότητα προς το οικογενειακό περιβάλλον και προς κάθε μορφή εξουσίας. Οι εξάρσεις επιθετικότητας, οι ιδιαίτερες ενδυματολογικές προτιμήσεις και η εκκεντρική εμφάνιση του εφήβου είναι χαρακτηριστικά της προσπάθειάς του για ανεξαρτητοποίηση.
Ο έφηβος έχει ανάγκη να απορρίψει τους γονείς του και ό,τι εκείνοι αντιπροσωπεύουν. Η ένταξή του σε ομάδες συνομηλίκων του τον κάνει να αισθάνεται ασφάλεια και προστασία, καθώς βρίσκει μέσα σ' αυτές αξίες και ιδέες που του ταιριάζουν. Εξάλλου, στην εποχή των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης, οι αντιδράσεις των νέων τείνουν να παίρνουν όλο και πιο συλλογικό χαρακτήρα.
Προς αναζήτηση της πρωτοτυπίας, που θα τον κάνει ξεχωριστό, ο έφηβος υιοθετεί και μιμείται εξεζητημένες και ακραίες μορφές εμφάνισης (χτένισμα, ντύσιμο), ή ακόμα και ιδεολογίας, στην ανάγκη του να ενταχθεί σε μια ομάδα με τα ίδια χαρακτηριστικά με εκείνον που θα τον καταλαβαίνει και θα μπορεί να επικοινωνεί.
Μπροστά στην κριτική των μεγαλυτέρων σε κάποιο εκκεντρικό χτένισμα ή σε κάποια ενδυματολογική λεπτομέρεια, ο έφηβος βρίσκεται εκτεθειμένος, καθώς αισθάνεται ότι δεν τον καταλαβαίνουμε.
Μεγάλη σημασία δίνει λοιπόν ο έφηβος στο συναίσθημά του και γενικά σε ό,τι αφορά τον εσωτερικό του κόσμο. Ο χαρακτήρας του είναι πολλές φορές εύθραυστος μπροστά σ' αυτά που έχει να αντιμετωπίσει.
«Είναι σημαντικό», τονίζουν οι ειδικοί, «να αποφεύγεται οποιαδήποτε προκατάληψη ή δαιμονοποίηση τέτοιων εφηβικών συμπεριφορών. Για την εφηβεία δεν υπάρχει ένα ενιαίο σχήμα ανάπτυξης. Κάθε έφηβος είναι ξεχωριστή προσωπικότητα, έχει τις δικές του ανάγκες και κουβαλά τα προσωπικά του βιώματα. Είναι σημαντικό ωστόσο οι γονείς να έχουν υπόψη τους ότι υπάρχουν συμπεριφορές εφήβων που ξεπερνούν τα όρια της φυσιολογικής εφηβικής κρίσης και θέτουν σε κίνδυνο τη ζωή τους (π.χ. χαράκωμα) και πρέπει να αναρωτηθούν τι μπορεί να υπάρχει πίσω από τέτοιες συμπεριφορές. Τις περισσότερες φορές δεν δικαιολογούνται αυτές οι συμπεριφορές από μια "μόδα"... Βρίσκουν έκφραση μέσα από τη "μόδα" αλλά κρύβουν άλλα ψυχικά ελλείμματα. Οι γονείς πρέπει να παρατηρούν τις συμπεριφορές των παιδιών τους που ενδεχομένως τους προβληματίζουν και τους ανησυχούν, καθώς και να εκφράζουν με λόγια αυτήν τους την ανησυχία.
Οταν οι γονείς νιώθουν ότι έχουν ανάγκη να συζητήσουν θέματα που τους προβληματίζουν σε σχέση με συμπεριφορές των έφηβων παιδιών τους, μπορούν να αναζητούν τη στήριξη ειδικών στο χώρο της ψυχικής υγείας παιδιών και εφήβων».
* Η Ανοιχτή Τηλεφωνική Γραμμή-Σύνδεσμος 801 801 1177 λειτουργεί και για τους γονείς που ανησυχούν για εφήβους αλλά και για τους ίδιους τους εφήβους. Η Γραμμή ξεκίνησε τη λειτουργία της τον Ιούνιο 2005 με φορέα του προγράμματος την ΕΨΥΠΕ (Εταιρεία Ψυχοκοινωνικής Υγείας Παιδιού και Εφήβου) και επιστημονικό υπεύθυνο τον αναπλ. καθηγητή Παιδοψυχιατρικής Ι. Τσιάντη. Από το Νοέμβριο 2007 λειτουργεί στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Υγεία-Πρόνοια 2000-2006» με συγχρηματοδότηση κατά 80% από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και κατά 20% από το υπουργείο Υγείας.Οι κλήσεις είναι ανώνυμες και εμπιστευτικές, και το κόστος τους είναι μία αστική μονάδα. Λειτουργεί: καθημερινά 9.30-20.30, Σάββατο 9.30-14.00. *
ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ
από www.alfavita.gr
Δικαίωμα στη διαφορετικότητα
Της ΣΟΦΙΑΣ ΝΕΤΑ
«Η κόρη μου φοράει συνέχεια μαύρα ρούχα, φουντώνει τα μαλλιά της και έχει φράντζα που κρύβει το ένα της μάτι. Επίσης επιθυμεί να βάλει σκουλαρίκια στο πρόσωπο. Εδώ και ένα χρόνο η συμπεριφορά της έφηβης έχει αλλάξει. Είναι αντιδραστική, μας ειρωνεύεται και συχνά προβαίνει σε υβριστικούς χαρακτηρισμούς εναντίον μας. Δεν τηρεί τα όρια και τους κανόνες καθώς συνηθίζει να γυρίζει αργά στο σπίτι σε σχέση με αυτό που της έχουμε επιτρέψει... Τι να κάνουμε;».
Ιδιαίτερα αγχωμένη η μητέρα του 14χρονου κοριτσιού αναζητά βοήθεια γι' αυτήν την ξαφνική αλλαγή της κόρης της και αναρωτιέται τι πρέπει να κάνει. Πρόκειται για ένα από τα πολλά τηλεφωνήματα γονιών που τα παιδιά τους έχουν υιοθετήσει το στιλ emo και ζητούν βοήθεια στην τηλεφωνική συμβουλευτική γραμμή - Σύνδεσμος για την Ψυχική Υγεία Παιδιών και Εφήβων.
«Τον τελευταίο καιρό», επισημαίνουν οι ειδικοί της γραμμής «παρατηρούμε ότι ο αριθμός των εφήβων που υιοθετούν την εμφάνιση της ομάδας των εφήβων emo (συντομογραφία του emo-tional, δηλαδή συναισθηματικός) αυξάνεται διαρκώς. Εχουμε σίγουρα παρατηρήσει αυτόν τον τύπο νέων στο δρόμο ή στην τηλεόραση. Αυτή η εφηβική τάση έχει ξεκινήσει από τη δεκαετία του '80 στην Αμερική και την Ευρώπη. Στην Ελλάδα έχει εμφανιστεί το τελευταίο διάστημα και φαίνεται να είναι ολοένα και πιο αναγνωρίσιμη». «Είναι όμως πραγματικά μια εφηβική τάση μόδας, κυρίως ενδυματολογική μίμηση -όπως τόσες άλλες στο παρελθόν- ή πίσω από αυτήν την εφηβική αντίδραση κρύβεται κάτι άλλο για το οποίο πρέπει να ανησυχούμε;», ρωτάνε οι περισσότεροι γονείς.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι η εφηβεία είναι μια περίοδος που τη χαρακτηρίζει η αντιδραστικότητα προς το οικογενειακό περιβάλλον και προς κάθε μορφή εξουσίας. Οι εξάρσεις επιθετικότητας, οι ιδιαίτερες ενδυματολογικές προτιμήσεις και η εκκεντρική εμφάνιση του εφήβου είναι χαρακτηριστικά της προσπάθειάς του για ανεξαρτητοποίηση.
Ο έφηβος έχει ανάγκη να απορρίψει τους γονείς του και ό,τι εκείνοι αντιπροσωπεύουν. Η ένταξή του σε ομάδες συνομηλίκων του τον κάνει να αισθάνεται ασφάλεια και προστασία, καθώς βρίσκει μέσα σ' αυτές αξίες και ιδέες που του ταιριάζουν. Εξάλλου, στην εποχή των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης, οι αντιδράσεις των νέων τείνουν να παίρνουν όλο και πιο συλλογικό χαρακτήρα.
Προς αναζήτηση της πρωτοτυπίας, που θα τον κάνει ξεχωριστό, ο έφηβος υιοθετεί και μιμείται εξεζητημένες και ακραίες μορφές εμφάνισης (χτένισμα, ντύσιμο), ή ακόμα και ιδεολογίας, στην ανάγκη του να ενταχθεί σε μια ομάδα με τα ίδια χαρακτηριστικά με εκείνον που θα τον καταλαβαίνει και θα μπορεί να επικοινωνεί.
Μπροστά στην κριτική των μεγαλυτέρων σε κάποιο εκκεντρικό χτένισμα ή σε κάποια ενδυματολογική λεπτομέρεια, ο έφηβος βρίσκεται εκτεθειμένος, καθώς αισθάνεται ότι δεν τον καταλαβαίνουμε.
Μεγάλη σημασία δίνει λοιπόν ο έφηβος στο συναίσθημά του και γενικά σε ό,τι αφορά τον εσωτερικό του κόσμο. Ο χαρακτήρας του είναι πολλές φορές εύθραυστος μπροστά σ' αυτά που έχει να αντιμετωπίσει.
«Είναι σημαντικό», τονίζουν οι ειδικοί, «να αποφεύγεται οποιαδήποτε προκατάληψη ή δαιμονοποίηση τέτοιων εφηβικών συμπεριφορών. Για την εφηβεία δεν υπάρχει ένα ενιαίο σχήμα ανάπτυξης. Κάθε έφηβος είναι ξεχωριστή προσωπικότητα, έχει τις δικές του ανάγκες και κουβαλά τα προσωπικά του βιώματα. Είναι σημαντικό ωστόσο οι γονείς να έχουν υπόψη τους ότι υπάρχουν συμπεριφορές εφήβων που ξεπερνούν τα όρια της φυσιολογικής εφηβικής κρίσης και θέτουν σε κίνδυνο τη ζωή τους (π.χ. χαράκωμα) και πρέπει να αναρωτηθούν τι μπορεί να υπάρχει πίσω από τέτοιες συμπεριφορές. Τις περισσότερες φορές δεν δικαιολογούνται αυτές οι συμπεριφορές από μια "μόδα"... Βρίσκουν έκφραση μέσα από τη "μόδα" αλλά κρύβουν άλλα ψυχικά ελλείμματα. Οι γονείς πρέπει να παρατηρούν τις συμπεριφορές των παιδιών τους που ενδεχομένως τους προβληματίζουν και τους ανησυχούν, καθώς και να εκφράζουν με λόγια αυτήν τους την ανησυχία.
Οταν οι γονείς νιώθουν ότι έχουν ανάγκη να συζητήσουν θέματα που τους προβληματίζουν σε σχέση με συμπεριφορές των έφηβων παιδιών τους, μπορούν να αναζητούν τη στήριξη ειδικών στο χώρο της ψυχικής υγείας παιδιών και εφήβων».
* Η Ανοιχτή Τηλεφωνική Γραμμή-Σύνδεσμος 801 801 1177 λειτουργεί και για τους γονείς που ανησυχούν για εφήβους αλλά και για τους ίδιους τους εφήβους. Η Γραμμή ξεκίνησε τη λειτουργία της τον Ιούνιο 2005 με φορέα του προγράμματος την ΕΨΥΠΕ (Εταιρεία Ψυχοκοινωνικής Υγείας Παιδιού και Εφήβου) και επιστημονικό υπεύθυνο τον αναπλ. καθηγητή Παιδοψυχιατρικής Ι. Τσιάντη. Από το Νοέμβριο 2007 λειτουργεί στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Υγεία-Πρόνοια 2000-2006» με συγχρηματοδότηση κατά 80% από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και κατά 20% από το υπουργείο Υγείας.Οι κλήσεις είναι ανώνυμες και εμπιστευτικές, και το κόστος τους είναι μία αστική μονάδα. Λειτουργεί: καθημερινά 9.30-20.30, Σάββατο 9.30-14.00. *
ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ
από www.alfavita.gr
