Έχοντας υπερβεί το δεύτερο ‛ήμισυ της έκτης δεκαετίας της ζωής μου και έχοντας ζήσει και εργασθεί και σε δύο ακόμα χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Γερμανία, Γαλλία), έχοντας ζήσει αρκετά δραματικά γεγονότα στη χώρα μας και έχοντας προλάβει να μιλήσω αυτοπρόσωπος με αρκετούς που πρωταγωνίστησαν σε δραματικά γεγονότα της νεότερης ιστορίας μας, θα μου επιτρέψετε να πω την γνώμη που αποκόμισα για τους πολιτικούς σχηματισμούς στο τέλος – όπως και να το κάνουμε – της ζωής μου.
Θα ξεκινήσω από τα σοσιαλδημοκρατικά και εργατικά κόμματα. Τα κόμματα αυτά στηρίζονται στην αρχή όχι της κατάργησης του καπιταλισμού, αλλά στο άρμεγμά του προς όφελος των εργαζομένων. Θέλουν να κερδίζει το κεφάλαιο για να μπορούν να διαπραγματεύονται περισσότερη ανταμοιβή για τους εργαζόμενους, τονίζοντας με κάθε ευκαιρία ότι το εργατικό δυναμικό είναι το σπουδαιότερο κεφάλαιο στην όλη ιστορία και ότι χωρίς αυτό δεν θα υπήρχε κανένα κέρδος για κανέναν. Με την αυστηρή φορολόγηση του κέρδους, επιδιώκουν την πραγματοποίηση ενός κράτους προνοίας και παροχών προς του αδυνάτους, αντίθετα με τα συντηρητικά κόμματα που το θέμα αυτό προσπαθούν να το λύσουν μέσω της φιλανθρωπίας της αστικής τάξης. Για να πετύχουν το σκοπό τους τα κόμματα αυτά χρειάζονται υγιή και κερδοφόρο καπιταλισμό. Το παράδειγμα της Γερμανίας και των Σκανδιναβικών χωρών που η σοσιαλδημοκρατία ανδρώθηκε με την άνοδο του καπιταλισμού είναι χαρακτηριστικό.
Είναι επόμενο λοιπόν όταν κινδυνεύει ο καπιταλισμός, να βάζουν αυτοί πρώτοι πλάτη για την στήριξή του. Όταν μιλάμε για σκάνδαλα και κλοπές, τα πράγματα αυτά απευθύνονται σε συγκεκριμένους ανθρώπους και όχι προς μία συγκεκριμένη παράταξη, όπως άλλωστε συμβαίνει και με όλες τις παρατάξεις.
Και ερχόμαστε στα συντηρητικά και φιλελεύθερα κόμματα που είναι περισσότερο συνδεδεμένα με το κεφάλαιο. Αναρωτιέται κανείς πως επιβιώνουν αυτά τα κόμματα τη στιγμή που οι εργαζόμενοι είναι περισσότεροι από τους εργοδότες. Πολύ απλά, οι ηγεσίες τους βλέποντας ότι η παλαιά γενιά της αγάπης στους βασιλιάδες και των παραδόσεων έφυγε και ότι η νέα γενιά δεν μασάει με αυτά, το γύρισε στον λαϊκισμό. Λένε στον κόσμο ότι εμείς θα δώσουμε περισσότερα από τους άλλους, χωρίς να έχουν εξασφαλίσει τους απαιτούμενους πόρους. Λένε ότι χρειάζεται μείωση της φορολογίας για να πάει η οικονομία μπροστά. Στην εργατική τάξη, που χάρις στους αγώνες των σοσιαλιστών έγινε μεσαία τάξη και αισθάνεται ήδη την φορολογία στο πετσί της, δεν περνούν αδιάφορα τα μηνύματα αυτά. Σε περιόδους κρίσεως ισχυρίζονται ότι κρίση οφείλεται στην κακή διαχείριση των σοσιαλδημοκρατών και ότι για να ξεφύγουμε από αυτή πρέπει να εκλεγεί ‛ένα κόμμα που θα βοηθήσει τους εργοδότες. Ο λαός που νομίζει ότι ότι ήταν να πάρει από τους σοσιαλδημοκράτες το πείρε και ότι ίσως οι άλλοι δώσου κάτι ακόμα και επειδή ανησυχεί με την επερχόμενη κρίση λέει: ας δοκιμάσω και αυτούς. Βλέπετε ότι από την εποχή που ο Δεληγιάννης νίκησε τον Χαρίλαο Τρικούπη με το λαϊκίστικο σύνθημα «Κάτω οι Φόροι», οι άνθρωποι δεν έχουν γίνει και πολύ εξυπνότεροι. Γρήγορα απογοητεύονται όμως με την επιλογή τους αυτή για να ξαναγυρίσουν πάλι στα παλιά όπου απογοητεύονται και πάλι ξαναδίνουν μία ακόμα ευκαιρία στους άλλους και φτου κι απ’ την αρχή.
Και ερχόμαστε στα κουμουνιστικά και αντιεξουσιαστικά κόμματα. Οι άνθρωποι αυτοί που είναι εναντίων του πολιτικού συστήματος, δεν ενδιαφέρονται να το στηρίξουν,. αλλά να του δώσουν την χαριστική βολή για να πάει μια ώρα αρχύτερα. Δεν έχουν αλλάξει τακτική από την εποχή που σαν νέος κι εγώ αγωνιζόμουν μέσα από της τάξης τους για να πετύχω έναν κόσμο καλύτερο. Μας λέγανε τότε ότι η νίκη θα έλθει με την διάβρωση του αστικού καθεστώτος. Εναλλακτικά προσπαθούμε να υποστηρίξουμε αστικά κόμματα που είναι περισσότερο ανεκτικά προς εμάς για να πετύχουμε ευκολότερα την διάβρωση. Δεν θεωρούμε όμως την άνοδό τους στην εξουσία ως νίκη της εργατικής τάξης, αλλά ως εφαλτήριο για να πετύχουμε το σκοπό μας. Όταν ένα εργοστάσιο που απασχολεί 1.000 εργαζόμενους κινδυνεύει να κλείσει και να μείνουν στο δρόμο 1.000 εργαζόμενοι, δεν προσπαθούμε να το σώσουμε, αλλά προσπαθούμε να το κλείσουμε μια ώρα αρχύτερα ώστε να αποκτήσουμε 1.000 ακόμα στρατιώτες στην μάχη για την κατάληψη της εξουσίας. Να αναλάβουμε λοιπόν την εξουσία για να κάνουμε τί; Δεν ξέρουμε! Ας την αναλάβουμε και θα δούμε! Δεν υπάρχει σχέδιο! Και αυτά τα υποτυπώδη υποδείγματα που υπήρχαν στις χώρες του ανατολικού μπλοκ, κατέρρευσαν με την κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού. Και αυτές οι ελάχιστες χώρες που έχουν στην ταμπέλα τους το Κ.Κ. είναι μόνο ταμπέλες και τίποτα άλλο. Στην πραγματικότητα πρόκειται για καπιταλιστικές δικτατορίες στυγνού τύπο. Δεν είναι να απορεί κανείς λοιπόν για τους γνωστούς ανθρώπους που πέρασαν κάποτε από το Κ. Κ. Ε. και τώρα είναι πολέμιοί του (Πάνγγαλος, Δαμανάκη, Ανδρουλάκης και άλλοι). Την δεκαετία του 60 υπήρξε μια ευρωκουμουνιστική κίνηση, για να αποκτήσουν τα κουμουνιστικά κόμματα της Ευρώπης μεγαλύτερη ανεξαρτησία από τη Μόσχα, να αποδεχτούν προσωρινά έστω το αστικό καθεστώς και να παλέψουν για την βελτίωση της θέσης των εργαζομένων, ‛έστω κι αν αυτό συνεπάγεται συνεργασία μα τα προοδευτικά κόμματα. Το αίτημα δεν έγινε δεκτό από τη Μόσχα και επήλθε διάσπαση. Στο Ελληνικό Κουμουνιστικό Κόμμα η διάσπαση πήρε μορφή με την διάσπαση του ΚΚΕ σε ΚΚΕ και ΚΚΕ εσωτερικού, που αργότερα μετονομάστηκε σε Συνασπισμό, για να καταντήσει σήμερα ΣΥΡΙΖΑ, όπου στις τάξεις του βρίσκουν στέγη οι απανταχού αντιεξουσιαστικές μικρο-ομάδες.
Και αν το καπιταλιστικό σύστημα έφθασε στο τέρμα του;
Τότε σίγουρα θα βρεθούνε φωτεινά μυαλά που θα οραματιστούν το τι πρέπει να κάνουμε, όπως τον προηγούμενο αιώνα βρέθηκαν οι Μαρξ, Ένγκελς και λοιποί, για να μας προτείνουν λύση των τότε προβλημάτων. Το να προσπαθήσουμε όμως να λύσουμε τα σημερινά προβλήματα με συνταγές του παρελθόντος, είναι άστοχο. Οι τότε προλετάριοι κοιμόντουσαν απάνω στις λάσπες και όποια μέθοδο και να ακολουθούσαν, αποκλείετο να πάνε χειρότερα από κει που ήσαν. Οι σημερινοί προλετάριοι έχουν εξοχικά, αυτοκίνητα, ουίσκι. διασκεδάσεις σε μπαρ, κινητά κ.α.. Ποιος είπε στους φωστήρες της προτεινόμενης αλλαγής ότι όλοι αυτοί θα ήταν πρόθυμοι να χάσουν κάτι από όλα αυτά με σκοπό να τα απολαύσουν – ίσως – τα εγγόνια τους κάτι;
Δυστυχώς η ευμάρεια που μας πρόσφερε τα τελευταία χρόνια ο καπιταλισμός, προήρχετο κυρίως από την αποικιοκρατία και αργότερα από την εκμετάλλευση τον λαών. Η αποικιοκρατία και η εκμετάλλευση φαίνετε να τελειώνουν και η λύση των προβλημάτων μας θα είναι δυσκολότερη απ’ ότι νομίζουμε. Θα πρέπει να συμφιλιωθούμε με νέους τρόπους ζωής και καινούργιας ιδεολογίας. Εμείς ζήσαμε και δύσκολες εποχές και καταφέραμε να δούμε μία κάποια βελτίωση. Το πρόβλημα είναι με τους νέους ότι τους μάθαμε να τα έχουν όλα εύκολα και θα δυσκολευτούν πολύ να προσαρμοστούν. Και η προσαρμογή θα απαιτήσει πολύ χρόνο.
Γιάννης Τουλούπης
Ανάβυσσος
Θα ξεκινήσω από τα σοσιαλδημοκρατικά και εργατικά κόμματα. Τα κόμματα αυτά στηρίζονται στην αρχή όχι της κατάργησης του καπιταλισμού, αλλά στο άρμεγμά του προς όφελος των εργαζομένων. Θέλουν να κερδίζει το κεφάλαιο για να μπορούν να διαπραγματεύονται περισσότερη ανταμοιβή για τους εργαζόμενους, τονίζοντας με κάθε ευκαιρία ότι το εργατικό δυναμικό είναι το σπουδαιότερο κεφάλαιο στην όλη ιστορία και ότι χωρίς αυτό δεν θα υπήρχε κανένα κέρδος για κανέναν. Με την αυστηρή φορολόγηση του κέρδους, επιδιώκουν την πραγματοποίηση ενός κράτους προνοίας και παροχών προς του αδυνάτους, αντίθετα με τα συντηρητικά κόμματα που το θέμα αυτό προσπαθούν να το λύσουν μέσω της φιλανθρωπίας της αστικής τάξης. Για να πετύχουν το σκοπό τους τα κόμματα αυτά χρειάζονται υγιή και κερδοφόρο καπιταλισμό. Το παράδειγμα της Γερμανίας και των Σκανδιναβικών χωρών που η σοσιαλδημοκρατία ανδρώθηκε με την άνοδο του καπιταλισμού είναι χαρακτηριστικό.
Είναι επόμενο λοιπόν όταν κινδυνεύει ο καπιταλισμός, να βάζουν αυτοί πρώτοι πλάτη για την στήριξή του. Όταν μιλάμε για σκάνδαλα και κλοπές, τα πράγματα αυτά απευθύνονται σε συγκεκριμένους ανθρώπους και όχι προς μία συγκεκριμένη παράταξη, όπως άλλωστε συμβαίνει και με όλες τις παρατάξεις.
Και ερχόμαστε στα συντηρητικά και φιλελεύθερα κόμματα που είναι περισσότερο συνδεδεμένα με το κεφάλαιο. Αναρωτιέται κανείς πως επιβιώνουν αυτά τα κόμματα τη στιγμή που οι εργαζόμενοι είναι περισσότεροι από τους εργοδότες. Πολύ απλά, οι ηγεσίες τους βλέποντας ότι η παλαιά γενιά της αγάπης στους βασιλιάδες και των παραδόσεων έφυγε και ότι η νέα γενιά δεν μασάει με αυτά, το γύρισε στον λαϊκισμό. Λένε στον κόσμο ότι εμείς θα δώσουμε περισσότερα από τους άλλους, χωρίς να έχουν εξασφαλίσει τους απαιτούμενους πόρους. Λένε ότι χρειάζεται μείωση της φορολογίας για να πάει η οικονομία μπροστά. Στην εργατική τάξη, που χάρις στους αγώνες των σοσιαλιστών έγινε μεσαία τάξη και αισθάνεται ήδη την φορολογία στο πετσί της, δεν περνούν αδιάφορα τα μηνύματα αυτά. Σε περιόδους κρίσεως ισχυρίζονται ότι κρίση οφείλεται στην κακή διαχείριση των σοσιαλδημοκρατών και ότι για να ξεφύγουμε από αυτή πρέπει να εκλεγεί ‛ένα κόμμα που θα βοηθήσει τους εργοδότες. Ο λαός που νομίζει ότι ότι ήταν να πάρει από τους σοσιαλδημοκράτες το πείρε και ότι ίσως οι άλλοι δώσου κάτι ακόμα και επειδή ανησυχεί με την επερχόμενη κρίση λέει: ας δοκιμάσω και αυτούς. Βλέπετε ότι από την εποχή που ο Δεληγιάννης νίκησε τον Χαρίλαο Τρικούπη με το λαϊκίστικο σύνθημα «Κάτω οι Φόροι», οι άνθρωποι δεν έχουν γίνει και πολύ εξυπνότεροι. Γρήγορα απογοητεύονται όμως με την επιλογή τους αυτή για να ξαναγυρίσουν πάλι στα παλιά όπου απογοητεύονται και πάλι ξαναδίνουν μία ακόμα ευκαιρία στους άλλους και φτου κι απ’ την αρχή.
Και ερχόμαστε στα κουμουνιστικά και αντιεξουσιαστικά κόμματα. Οι άνθρωποι αυτοί που είναι εναντίων του πολιτικού συστήματος, δεν ενδιαφέρονται να το στηρίξουν,. αλλά να του δώσουν την χαριστική βολή για να πάει μια ώρα αρχύτερα. Δεν έχουν αλλάξει τακτική από την εποχή που σαν νέος κι εγώ αγωνιζόμουν μέσα από της τάξης τους για να πετύχω έναν κόσμο καλύτερο. Μας λέγανε τότε ότι η νίκη θα έλθει με την διάβρωση του αστικού καθεστώτος. Εναλλακτικά προσπαθούμε να υποστηρίξουμε αστικά κόμματα που είναι περισσότερο ανεκτικά προς εμάς για να πετύχουμε ευκολότερα την διάβρωση. Δεν θεωρούμε όμως την άνοδό τους στην εξουσία ως νίκη της εργατικής τάξης, αλλά ως εφαλτήριο για να πετύχουμε το σκοπό μας. Όταν ένα εργοστάσιο που απασχολεί 1.000 εργαζόμενους κινδυνεύει να κλείσει και να μείνουν στο δρόμο 1.000 εργαζόμενοι, δεν προσπαθούμε να το σώσουμε, αλλά προσπαθούμε να το κλείσουμε μια ώρα αρχύτερα ώστε να αποκτήσουμε 1.000 ακόμα στρατιώτες στην μάχη για την κατάληψη της εξουσίας. Να αναλάβουμε λοιπόν την εξουσία για να κάνουμε τί; Δεν ξέρουμε! Ας την αναλάβουμε και θα δούμε! Δεν υπάρχει σχέδιο! Και αυτά τα υποτυπώδη υποδείγματα που υπήρχαν στις χώρες του ανατολικού μπλοκ, κατέρρευσαν με την κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού. Και αυτές οι ελάχιστες χώρες που έχουν στην ταμπέλα τους το Κ.Κ. είναι μόνο ταμπέλες και τίποτα άλλο. Στην πραγματικότητα πρόκειται για καπιταλιστικές δικτατορίες στυγνού τύπο. Δεν είναι να απορεί κανείς λοιπόν για τους γνωστούς ανθρώπους που πέρασαν κάποτε από το Κ. Κ. Ε. και τώρα είναι πολέμιοί του (Πάνγγαλος, Δαμανάκη, Ανδρουλάκης και άλλοι). Την δεκαετία του 60 υπήρξε μια ευρωκουμουνιστική κίνηση, για να αποκτήσουν τα κουμουνιστικά κόμματα της Ευρώπης μεγαλύτερη ανεξαρτησία από τη Μόσχα, να αποδεχτούν προσωρινά έστω το αστικό καθεστώς και να παλέψουν για την βελτίωση της θέσης των εργαζομένων, ‛έστω κι αν αυτό συνεπάγεται συνεργασία μα τα προοδευτικά κόμματα. Το αίτημα δεν έγινε δεκτό από τη Μόσχα και επήλθε διάσπαση. Στο Ελληνικό Κουμουνιστικό Κόμμα η διάσπαση πήρε μορφή με την διάσπαση του ΚΚΕ σε ΚΚΕ και ΚΚΕ εσωτερικού, που αργότερα μετονομάστηκε σε Συνασπισμό, για να καταντήσει σήμερα ΣΥΡΙΖΑ, όπου στις τάξεις του βρίσκουν στέγη οι απανταχού αντιεξουσιαστικές μικρο-ομάδες.
Και αν το καπιταλιστικό σύστημα έφθασε στο τέρμα του;
Τότε σίγουρα θα βρεθούνε φωτεινά μυαλά που θα οραματιστούν το τι πρέπει να κάνουμε, όπως τον προηγούμενο αιώνα βρέθηκαν οι Μαρξ, Ένγκελς και λοιποί, για να μας προτείνουν λύση των τότε προβλημάτων. Το να προσπαθήσουμε όμως να λύσουμε τα σημερινά προβλήματα με συνταγές του παρελθόντος, είναι άστοχο. Οι τότε προλετάριοι κοιμόντουσαν απάνω στις λάσπες και όποια μέθοδο και να ακολουθούσαν, αποκλείετο να πάνε χειρότερα από κει που ήσαν. Οι σημερινοί προλετάριοι έχουν εξοχικά, αυτοκίνητα, ουίσκι. διασκεδάσεις σε μπαρ, κινητά κ.α.. Ποιος είπε στους φωστήρες της προτεινόμενης αλλαγής ότι όλοι αυτοί θα ήταν πρόθυμοι να χάσουν κάτι από όλα αυτά με σκοπό να τα απολαύσουν – ίσως – τα εγγόνια τους κάτι;
Δυστυχώς η ευμάρεια που μας πρόσφερε τα τελευταία χρόνια ο καπιταλισμός, προήρχετο κυρίως από την αποικιοκρατία και αργότερα από την εκμετάλλευση τον λαών. Η αποικιοκρατία και η εκμετάλλευση φαίνετε να τελειώνουν και η λύση των προβλημάτων μας θα είναι δυσκολότερη απ’ ότι νομίζουμε. Θα πρέπει να συμφιλιωθούμε με νέους τρόπους ζωής και καινούργιας ιδεολογίας. Εμείς ζήσαμε και δύσκολες εποχές και καταφέραμε να δούμε μία κάποια βελτίωση. Το πρόβλημα είναι με τους νέους ότι τους μάθαμε να τα έχουν όλα εύκολα και θα δυσκολευτούν πολύ να προσαρμοστούν. Και η προσαρμογή θα απαιτήσει πολύ χρόνο.
Γιάννης Τουλούπης
Ανάβυσσος
