Πυρηνικός Πόλεμος και Πυρηνικός Κίνδυνος σήμερα;
Το χειρότερο είναι η άγνοια. Με εξαίρεση ελάχιστους ειδικούς ο υπόλοιπος κόσμος πιστεύει ότι κατά κάποιο απροσδιόριστο και αόριστο τρόπο έχει πάψει να υφίσταται ο πυρηνικός κίνδυνος μετά τη λήξη του ψυχρού πολέμου και τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης (1989-1991).
Ότι εξακολουθεί να ισχύει αποτροπή μέσω της εξασφαλισμένης αμοιβαίας καταστροφής. Επομένως κανείς δεν πρόκειται να "πατήσει το κουμπί". Άρα κοιμόμαστε πιο ήσυχοι! Και κανείς δεν ανησυχεί πια για τις συρράξεις σε ολόκληρο τον κόσμο (Ουκρανία, Μ. Ανατολή, κλπ), μήπως τυχόν ξεφύγουν και ανατιναχτεί η Παγκόσμια Ειρήνη. Ίσα-ίσα παίρνουμε πολύ εύκολα (ανάλογα με τις πεποιθήσεις μας) τo μέρος του ενός ή του άλλου από τους αντιμαχομένους, χωρίς να μας απασχολεί η πιθανότητα της εξέλιξης σε Παγκόσμια Καταστροφή.
Επειδή το θεωρούμε αδιανόητο, πιστεύουμε εντελώς παράλογα ότι είναι αδύνατον να συμβεί!
Στην πραγματικότητα οι πιθανότητες για μία ανεξέλεγκτη κλιμάκωση μίας κρίσης σε πυρηνική έχουν αυξηθεί περισσότερο από ποτέ. Και αυτό δεν γίνεται αντιληπτό.
α) Ο πολύς κόσμος δεν γνωρίζει πόσες φορές φθάσαμε στο χείλος του πυρηνικού ολέθρου επί ψυχρού πολέμου απλά και μόνο από ατύχημα που αποφεύχθηκε την τελευταία στιγμή (Θεία Προνοια)!
β) Μετά τη λήξη του Ψυχρού Πολέμου ατονησαν τα Ειρηνιστικά Κινήματα που συνέβαλλαν στην ευαισθητοποίηση και ενημέρωση της κοινής γνώμης.για αυτά τα ζητήματα (Υπενθυμίζω το κίνημα εναντίον της εγκατάστασης των πυραύλων μέσου βεληνεκούς Περσιγκ και Κρουζ). Αφορμή για την εμφάνιση και άνοδο των κινημάτων εκείνων ήταν η μείωση του χρόνου αντίδρασης στα 4-5 λεπτά από την εκτόξευση με αποτέλεσμα την ταχεία άνοδο της κλιμάκωσης και της άμεσης ανταπάντησης από την άλλη πλευρά χωρίς να υπάρχει χρόνος για διαβούλευση και ανάκληση της τελευταίας στιγμής. Μέτρο σύγκρισης εκείνης της εποχής ο χρόνος μεταξύ εκτόξευσης και προσβολής των διηπειρωτικών πυραύλων που ήταν περίπου 20-30 λεπτά και άφηνε έστω κάποιο μικρό περιθώριο για συνομιλίες και ακύρωση.
Τα φιλειρηνικά κινήματα εκείνης της εποχής έχουν πια εξαφανιστεί, όχι όμως και οι αιτίες που τα προκάλεσαν που είναι σήμερα παρούσες και εντονότερες από τότε.
γ) Η σταδιακή μερική έως ολική απόσυρση τα τελευταία χρόνια από τις συνθήκες
START (Strategic Arms Reduction Treaty) με πρωτοβουλία αρχικά των ΗΠΑ, αν θυμάμαι καλά. Οι συνθήκες αυτές έχουν τεράστια σημασία για την Παγκόσμια Ειρήνη, αλλά οι εξελίξεις περνούν συνήθως απαρατήρητες από τα ΜΜΕ και την κοινή γνώμη που δεν αντιλαμβάνεται περί τίνος πρόκειται.
δ) Κάποιες μελέτες των τελευταίων ετών που ισχυρίζονται ότι ο "πυρηνικός χειμώνας" σε περίπτωση ολοκληρωτικού παγκοσμίου πολεμου ίσως δεν θα συμβεί. Υπενθυμίζω ότι κατά τη δεκαετία του 1970 η κρατούσα θεωρία ήταν ότι σε περίπτωση πυρηνικού πολέμου η σκόνη που θα εκτιναζόταν από τις πυρηνικές εκρήξεις θα συγκεντρωνόταν στη στρατόσφαιρα και θα σχημάτιζε ένα σκοτεινό νέφος που θα απέκρυπτε την ηλιακή ακτινοβολία, θα είχε ως συνέπεια τη μείωση της μέσης θερμοκρασίας και την εξαφάνιση της αγροτικής παραγωγής ακόμα και στις περιοχές που δεν θα είχαν πληγεί από βόμβες. Το αποτέλεσμα θα ήταν η εξαφάνιση της ζωής και του πολιτισμού από τη Γη. Η θεωρία αυτή επηρέασε τους ηγέτες της εποχής και λειτούργησε ως αποτρεπτικός παράγοντας σε διάφορες κρίσεις και συγκρούσεις, αφού όλοι οι εμπλεκόμενοι είχαν την πεποίθηση ότι κανένας δεν επρόκειτο να επιβιώσει, επομένως δεν θα υπήρχε νικητής και η νίκη δεν θα είχε νόημα. Άρα ήταν απαραίτητο να βρεθεί άλλη λύση.
Η νεώτερη θεωρία μελετώντας τα αποτελέσματα της εκτόξευσης σκόνης από ηφαιστειακές εκρήξεις (με κύριο παράδειγμα την έκρηξη στα 1821 του ηφαιστείου της Αγίας Ελένης και τη "χρονιά χωρίς καλοκαίρι" που ακολούθησε) καταλήγει στο συμπέρασμα ότι "πυρηνικός χειμώνας" μάλλον δεν θα υπάρξει. Επομένως από ένα πυρηνικό πόλεμο είναι δυνατόν να υπάρξει νικητής. Οι πιθανότητες και τα κίνητρα για χρήση πυρηνικών όπλων αυξάνονται, εάν κάποιος πιστεύει ότι μπορεί να προκύψει νικητής (π.χ. με αποφασιστικό πρώτο πλήγμα) χωρίς η συνέπεια να είναι και η αναγκαστική δική του εξαφάνιση.
ε) Οι τεχνολογικές εξελίξεις.
1. Τακτικά Πυρηνικά.
Στο ευρύ κοινό είναι γνωστά τα "μεγάλα" πυρηνικά όπλα τύπου Χιροσίμα και παραπάνω (δηλαδή από 15-20 kilotons μέχρι 500 megatons). [1 kiloton =1000 tons TNT. 1 Megaton = 1.000.000 tons TNT]
Υπάρχουν όμως και τα "μικρά", τα επονομαζόμενα τακτικά πυρηνικά όπλα. Με ισχύ από 1-2 kilotons τα πιο μεγάλα έως 0,2 kilotons τα πιο μικρά. Σε αντίθεση με τα μεγάλα που προορίζονται για να καταστρέφουν πόλεις ή μεγάλους στόχους, αυτά έχουν φτιαχτεί για να καταστρέφουν στρατιωτικές μονάδες. Ο αριθμός τους παγκόσμια είναι πολλές χιλιάδες, χωρίς να είμαστε εντελώς σίγουροι. Σε αντίθεση με τα μεγάλα, τα "στρατηγικα", που για να χρησιμοποιηθούν η απόφαση λαμβάνεται από τους Προέδρους των χωρών (τα γνωστά "βαλιτσάκια" με τους κωδικούς), στα τακτικά η απόφαση λαμβάνεται από τους διοικητές στο πεδίο (Ρωσσικό δόγμα, για το αμερικανικό δεν είμαι σίγουρος). Με λίγα λόγια η απόφαση για τη χρήση τους λαμβάνεται πολύ πιο εύκολα από τα μεγάλα τα στρατηγικά. Και για να μην ξεγελιόμαστε σχετικα με την καταστρεπτικότητα τους από τον παραπλανητικό όρο "τακτικά" θα δώσω δύο παραδείγματα εκρήξεων με συμβατικά μέσα από ατυχήματα.
Την
Έκρηξη στο λιμάνι της Βηρυττού (2020) ίσοδυναμη με τακτικό πυρηνικό των 2-2,5 κιλοτόνων και την
Έκρηξη στη Ναυτική Βάση Ευάγγελος Φλωράκης στο Μαρί της Κύπρου, ισοδύναμη με πυρηνικό του 1-1,5 κιλοτόνων.
2. Έκρηξη σε μεγάλο ύψος.
Η έκρηξη μίας πυρηνικής βόμβας σε μεγάλο ύψος (στη στρατόσφαιρα) πάνω απο μία πόλη δεν θα έχει τις συνέπειες που γνωρίζουμε, δηλαδή την ολική καταστροφή της πόλης και τις χιλιάδες νεκρούς. Θα έχει άλλη συνέπεια: Την πρόκληση ενός γιγάντιου Ηλεκτρομαγνητικου Παλμού (ΗΜΠ) με αποτέλεσμα την πλήρη καταστροφή όλων των ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών συσκευών και του ηλεκτρικού δικτύου και την παράλυση της πόλης. Το γεγονός αυτό, ή μικρότερη καταστρεπτικότητα σε σύγκριση με τη χρήση ατομικής βόμβας όπως την ξέρουμε, αυξάνει τον πειρασμό για χρησιμοποίηση της κατ' αυτόν τον τρόπο και την ευκολία λήψης τέτοιας απόφασης. Με τη σειρά της αυξάνει την ευκολία της ανταπάντησης και της ταχείας κλιμακωσης σε γενικευμένη χρήση πυρηνικών, ξεφεύγοντας από την ψευδαίσθηση που δημιουργείται, του ελέγχου της κρίσης.
3. Πόλεμος στο Διάστημα.
Οι Μεγάλες Πυρηνικές Δυνάμεις (ΗΠΑ, Ρωσσία, Κίνα) στηρίζονται σε ένα πυκνό δίκτυο δορυφόρων που έχουν εγκαταστήσει για τις επικοινωνίες τους και την παρατήρηση και στοχοποίηση του αντιπάλου. Αν υπάρξει η δυνατότητα καταστροφής των δορυφόρων του αντιπάλου με διάφορα μέσα (π.χ. με επιθετικούς δορυφόρους, laser, κλπ), τότε αυτός καθίσταται "τυφλός" και ο επιτιθέμενος αποκτά αποφασιστικό πλεονέκτημα, διότι ο αντίπαλος χάνει τη δυνατότητα να απαντήσει. Ο πόλεμος στο Διάστημα είναι σήμερα απαγορευμένος από τις ισχύουσες συνθήκες. Όμως ο πειρασμός για την παραβίαση η την κατάργηση τους ολοένα και αυξάνει, όσο μεγαλώνουν και οι τεχνολογικές δυνατότητες καταστροφής του δορυφορικού δικτύου των αντιπάλων.
4. Πυρηνοκίνητα Όπλα.
Η Ρωσσία ανακοίνωσε πρόσφατα την κατασκευή πυρηνοκίνητου πυραύλου Κρουζ και πυρηνοκίνητης τορπίλες. Δηλαδή ενός πυραύλου και μίας τορπίλης που θα κινούνται, θα περιπλανούνται για την ακρίβεια για αόριστο χρονικό διάστημα, σαν να έχουν ανεξάντλητα καύσιμα. Σε ποιό βαθμό έχουν πραγματικά προχωρήσει και πόσο έχουν ξεπεράσει τις πολύ μεγάλες τεχνικές δυσκολίες είναι άγνωστο και σε μεγάλο βαθμό παίζονται και παιγνίδια ψυχολογικής επιρροής. Από την άλλη πλευρά τέτοιου είδους όπλα, αν υπάρξουν, προκαλούν δικαιολογημένη ανησυχία. Διότι εάν οποιοσδήποτε από τους αντιπάλους θεωρήσει ότι έστω για μικρό χρονικό διάστημα έχει πλεονέκτημα, δημιουργείται αστάθεια και αυξάνονται οι πιθανότητες να προχωρήσει στη χρήση όπλων μαζικής καταστροφής σε περίπτωση κρίσης.
5. Βόμβα Πυρηνικής Σύντηξης. Η "Καθαρή"
Οι ειδήσεις
αναφέρουν ότι τα σχετικά πειράματα προχωράνε. Επιτέλους θα έχουμε βόμβες με την ίδια η μεγαλύτερη καταστρεπτική ισχύ όπως οι ήδη χρησιμοποιούμενες πυρηνικές, αλλά χωρίς τη "βρώμικη" ραδιενέργεια που παραμένει και εμποδίζει να τις χρησιμοποιήσουμε
Εάν και εφ' όσον αναπτυχθούν οι βόμβες Σύντηξης, οι δισταγμοί για τη χρήση τους θα λιγοστέψουν.
Βόμβα σύντηξης "Δεσμη Laser συγκεντρωμένη σε ένα σημείο. Προκαλεί σύντηξη πυρήνων με αποτέλεσμα την απελευθέρωση ενέργειας (πυρηνική σύντηξη).
Η μεθοδος αυτή θεωρείται "καθαρή", διοτι δεν αφήνει ραδιενεργά κατάλοιπα.
Αποτελεί το όνειρο πολλών επιστημόνων, αλλά δεν έχει επιτευχθεί ακόμα.
Από την άλλη πλευρά στην ατομική βόμβα (και στους πυρηνικούς αντιδραστήρες) όπως τα ξέρουμε σήμερα, ακολουθείται διαφορετική μεθοδος. Ατομικά σωματίδια (π.χ. νετρόνια) βομβαρδίζουν το σχάσιμο υλικό. Με αποτέλεσμα τη διάσπαση των πυρηνων (σχάση) και την απελευθέρωση ενέργειας. Η οποία όμως αφήνει ραδιενεργά κατάλοιπα.
Και οι δύο μεθοδοι (σύντηξη και σχάση) απελευθερώνουν τεράστια ποσά ενέργειας, αλλά με εντελώς διαφορετικό τρόπο".
Είναι φανερό από όλα τα παραπάνω ότι οι πιθανότητες και οι κίνδυνοι πυρηνικού πολέμου ακόμα και από ατύχημα ή κακό υπολογισμό είναι αυξημένοι περισσότερο παρά ποτέ. Ποτέ άλλοτε όμως η διεθνής κοινή γνώμη δε βρισκόταν σε τέτοια ύπνωση, αδιαφορία και αδράνεια. Η ελληνική κοινή γνώμη ακόμα περισσότερο.
Τουλάχιστον ας ενημερωνόμαστε.
Υ.Γ. Για εκείνους που ενδιαφέρονται για πληρέστερη και αναλυτικότερη ενημέρωση σχετική με το θέμα συνιστώ την αρθρογραφία και τις εκπομπές του καθηγητή Κώστα Γρίβα, ενός από τους πιο καλούς γνώστες στην Ελλάδα. Εύκολα τα βρίσκουμε στο διαδίκτυο.
www.kathimerini.gr
