........................................
Ένα ζήτημα είναι ότι η μάρκα των συγκεκριμένων οργάνων μετά από κάποιο στάδιο επεξεργασίας εξαφανίζεται.
Ή μάλλον την εξαφανίζουμε εμείς.
Σκόπιμα. Επίτηδες!
Και στα 95 τοις εκατό των περιπτώσεων πράττουμε σωστά.
Γιατί είναι σωστό; Το κάθε όργανο δεν πρέπει να διατηρεί τον χαρακτήρα του; Ρωτάω σαν ακροατής κατά 95% κλασσικής μουσικής και γαλουχημένος με τις ιστορίες για τους πιανίστες που αρνούνται να παίξουν αν δεν έχουν τη συγκεκριμένη μάρκα πιάνου, που κουβαλάνε μαζί τους τα δικά τους πιάνα με ουρά κλπ. Κάποιος λόγος δεν υπάρχει που μπαίνουν σε όλο αυτό τον κόπο;
Εύλογο το ερώτημα σου Κώστα.
Στην κλασσική μουσική πράγματι ισχύει αυτό που λες.
Όμως ο μεγάλος όγκος των ηχογραφήσεων -να πω πάνω από 90%;- δεν είναι ηχογραφήσεις κλασσικής μουσικής.
Αναφέρομαι κυρίως σε όλες τις υπόλοιπες.
Κατά κανόνα σε όλες τις ηχογραφήσεις έχουμε ν' αντιμετωπίσουμε προβλήματα.
Όργανα μέτρια κατασκευαστικά, φθηνά ή ακριβά ή με ιδιαιτερότητες.
Έχεις ακούσει λαϊκό οργανοπαίκτη να παίζει πολύ όμορφα βιολί, αλλά αυτό το άτιμο να τσιρίζει και να σου παίρνει τα αυτιά;
Άλλο βιολί -από κορυφαίο μουσικό- που όμως το ίδιο το όργανο έχει ξερό χαρακτήρα;
Κιθάρα που ο ιδιοκτήτης της έχει τοποθετήσει σκληρές μεταλλικές χορδές και ειδικά η πρώτη να ακούγεται σαν να χτυπά πιο έντονα απ' ότι συνηθίζεται. Στην πρωτογενή ηχογράφηση σε βεβαιώνω ακούγεται όπως είναι, όποιος όμως δε γνωρίζει την ιδιαιτερότητα της κιθάρας θα νομίζει ότι κάτι έχουν τα μπάσα του συστήματος του.
Λαούτα μέτρια κατασκευαστικά,
νεώτερης κατασκευής που όταν παίζουν ειδικά με το στυλ "βούρτσας" που συνηθίζεται, σε πιάνει πονοκέφαλος; Που είναι ο βαθύς γλυκός ήχος του λαούτου, που ξέρουμε από κλασσικές ηχογραφήσεις;
Αν πρόσεξες αναφέρομαι μόνο σε ακουστικά όργανα, αν βάλουμε στο λογαριασμό και τα ηλεκτρικά τα πράγματα γίνονται πιο περίπλοκα.
Δυστυχώς τα περισσότερα όργανα που κυκλοφορούν απέχουν πολύ από την κλάση των Στραντιβάρι, των Αμάτι, των Σταϊνγουαίη, των Μπεζερντορφερ, των Γκίμπσον κλπ. Και οι μουσικοί μπορεί να είναι πολύ καλοί, αλλά ελάχιστοι είναι παγκόσμιες κορυφές.
Η ηχογράφηση που θα περιλαμβάνει άριστους μουσικούς σε φόρμα τεχνική και καλλιτεχνική, με τέλεια όργανα, σε τέλειους χώρους είναι η εξαίρεση, σχεδόν άπιαστο όνειρο.
Είναι σαν να κερδίζεις το λαχείο. Μπορεί να συμβεί, δε λέω. Και πρέπει πάντα να το επιδιώκουμε. Αλλά σε όλες τις περιπτώσεις χρειάζεται πολλή δουλειά. Που θα διορθώνει ατέλειες, θα λύνει προβλήματα. Και θα καταλήγει σε ένα καλλιτεχνικό και τεχνικό αποτέλεσμα που θα ικανοποιεί και θα δικαιώνει πραγματικά όλους τους συντελεστές της παραγωγής.
Προς την κατεύθυνση αυτή θα χρησιμοποιηθούν τα Equalizers, οι Copressors και όλα τα διαθέσιμα εργαλεία, αρκεί η χρήση τους να είναι λελογισμένη.
Κατά τη διαδικασία της διόρθωσης, της επεξεργασίας, υπεισέρχεται αναγκαστικά το υποκειμενικό κριτήριο. Το βιολί που τσιρίζει πρέπει ν' ακούγεται σαν αξιοπρεπές βιολί, χωρίς να χάνεται το παίξιμο του μουσικού. Το πιάνο να είναι ένα σωστό πιάνο κι' ας μην είναι Σταϊνγουαίη.
Και τι θα συμβεί αν η πρωτογενής ηχογράφηση έχει γίνει σε καλό χώρο με καλά όργανα, αλλά για άγνωστους λόγους έχει βγει με υπερτονισμένα πρίμα, "τσιριχτή"; Μου έχει συμβεί σε ηχογράφηση που έχει πραγματοποιηθεί από τρίτο και ήλθε σε μένα για περαιτέρω επεξεργασία. Εκεί η προσπάθεια είναι να βελτιώσεις τα πράγματα, να τα κάνεις "σωστά".
Ποιό είναι το σωστό, ιδού το ερώτημα.
Το σωστό προκύπτει από την εμπειρία και την αισθητική μας.
Επιπλέον ο ηχολήπτης/παραγωγός πρέπει να λάβει -σε κάποιο βαθμό- και τους μελλοντικούς πιθανούς ακροατές.
Πρόσθετο πρόβλημα στη διαδικασία προσδιορισμού του σωστού είναι η απουσία εμπειρίας ζωντανής μουσικής από τη μεγάλη πλειοψηφία των ακροατών. Και μάλιστα στο χώρο μας! Μιλάμε πολλές φορές για αληθοφάνεια, αλλά πως παίζουν πραγματικά τα όργανα; Στην "ζωντανή" εκτέλεση υπάρχουν πάντα ατέλειες, αδυναμίες. Οι έννοιες του σωστού και του λάθους προκύπτουν από ακροάσεις μηχανημάτων και όχι ζωντανών οργάνων, ακόμα και ηλεκτρικών. Ένας ιδεατός μέσος όρος που προκύπτει από το σύνολο των εμπειριών από ακροάσεις.
Η κατάσταση θυμίζει την παλιά διαφήμιση, όπου "Τα ψάρια είναι τετράγωνα και ζουν σ' ´ένα κουτί"!
Τρώγοντας αποκλειστικά κονσέρβες έχουμε ξεχάσει τι γεύση έχει το φρέσκο ψάρι!
Δεν είναι κακό να τρώμε κονσέρβες. Μερικές μπορεί να είναι πολύ νόστιμες και θρεπτικές.
Αλλά να μην ξεχνάμε η να αγνοούμε το φρέσκο ψάρι!
Και κατά τη γνώμη μου ένα σύστημα αναπαραγωγής πρέπει να είναι αρκετά αναλυτικό, ώστε να αποδίδει αυτές τις διαφορές.
