Το Γιουγκοσλαβικό μοντέλο και οι άλλοι
Κι όμως Παναγιώτη, μπορεί το ανατολικό μπλοκ να μην έφθασε ποτέ από το σοσιαλισμό στον κομμουνισμό (πλήρης μεταφορά των μέσων παραγωγής σε όσους εργάζονται σε αυτά), αλλά αυτό έγινε σε άλλα κράτη, στα ρεβιζιονιστικά, όπως τα έλεγαν οι πούροι κομμουνιστές.
Στη γειτονιά μας είχαμε ως τέτοιο κράτος τη Γιουγκοσλαβία, η οποία εφάρμοσε ουσιαστικά τον κομμουνισμό, όπως περίπου τον δίδασκαν οι Ένγκελς και Μαρξ (καμιά σχέση με τον Λένιν), καθώς και κάποιοι από τους επόμενους στοχαστές κυρίως γερμανικής προέλευσης.
τα μέσα παραγωγής δόθηκαν στους εργάτες και στο λοιπό προσωπικό και γίνονταν συνελεύσεις κλπ. κλπ. Κι όμως η Γιουγκοσλαβία κατέρρευσε το ίδιο γρήγορα με τα κράτη του υπαρκτού σοσιαλισμού, μέσα από τα εσωτερικά της προβλήματα και το δυσβάσταχτο εξωτερικό δανεισμό.
Καλημέρα, Βλάση
Αναμφισβήτητα, το Γιουγκοσλαβικό μοντέλο είχε κάποιες σοβαρές διαφοροποιήσεις από το Σοβιετικό και τα άλλα. Άλλωστε, αυτός ήταν και ο σοβαρότερος λόγος που η Γιουγκοσλαβία δεν ενέταξε εαυτήν στο μπλοκ.
Όμως, ανεξάρτητα από αυτές τις διαφορές, ειδικά τις διαφορές που αφορούσαν σε σχέσεις ιδιοκτησίας, το βασικό μοντέλο παρέμενε το ίδιο: το σοσιαλιστικό. Κατ' ομολογίαν και των ίδιων των Γιουγκοσλάβων ηγετών, μάλιστα. Αυτό καθεαυτό το όνομα του κράτους ήταν Ομόσπονδη Σοσιαλιστική Δημοκρατία. Και αυτό βέβαια εξηγείται από το γεγονός ότι οι σχέσεις παραγωγής ήταν σοσιαλιστικού τύπου - με τις δικές τους ιδιαιτερότητες, ασφαλώς - αλλά σοσιαλιστικού τύπου. Υπήρχαν μικρές ατομικές επιχειρήσεις και οι μεσαίου μεγέθους (ίσως και κάποιες μεγάλου μεγέθους) επέτρεπαν την συμμετοχή ιδιωτών σε αυτές. Οι αγροτικοί συνεταιρισμοί, όχι απολύτως κατά τα πρότυπα των σοβιετικών κολχόζ, αλλά συνεταιρισμοί πάντως, ήταν υπαρκτοί.
Αυτές οι σχέσεις παραγωγής - κατά τους θεωρητικούς του μαρξισμού, πάντα - είναι μεταβατικές, εντάσσονται στο σοσιαλιστικό μοντέλο και ως εκ τούτου εμπεριέχουν το σπέρμα του καπιταλισμού, αναγκαίες στο μεταβατικό στάδιο του σοσιαλισμού, πριν την κομμουνιστική κοινωνία, στην οποία καταργούνται εντελώς.
Ακόμα, πάντα σύμφωνα με τους θεωρητικούς, αυτή καθεαυτή ή ύπαρξη του "κράτους" ως θεσμού, ακυρώνει την όποια αναφορά σε κομμουνιστική κονωνία.
"
Μια και το κράτος δεν είναι παρά ένας προσωρινός θεσμός, που τον χρησιμοποιεί κανείς στον αγώνα, στην επανάσταση, για να καταστέλλει με τη βία τους αντιπάλους του, είναι καθαρή ανοησία να μιλάει για ελεύθερο λαϊκό κράτος. Όσο καιρό το προεταριάτο χρειάζεται ακόμα το κράτος, το χρειάζεται όχι προς το συμφέρον της ελευθερίας, αλλά της καταστολής των αντιπάλων του, και από τη στιγμή που θα μπορεί να μιλάει κανείς για ελευθερία, το κράτος παύει να υπάρχει σαν τέτοιο" (Φρ. Έγκελς - "Γράμμα στον Μπέμπελ" 28/3/1875).
"
Στην πραγματικότητα, όμως το κράτος δεν είναι τίποτε άλλο παρά μια μηχανή για την καταστολή μιας τάξης από μιαν άλλη, και μάλιστα όχι λιγότερο στην αστική δημοκρατία από ότι στη μοναρχία" (Φρ. Έγκελς - Πρόλογος σο έργο "Ο Εμφύλιος Πόλεμος στη Γαλλία" του Κ. Μαρξ).
"....Αν οι εργάτες στη θέση της δικτατορίας της αστικής τάξης εγκαθιδρύσουν τη δική τους επαναστατική δικτατορία....για να τσακίσουν την αντίσταση της αστικής τάξης.....οι εργάτες δίνουν στο κράτος μια επαναστατική και μεταβατική μορφή...." (Κ. Μαρξ - "Ο Εμφύλιος Πόλεμος στη Γαλλία" - αναφορά στην Κομμούνα του Παρισιού)
Αντίστοιχες αναφορές υπάρχουν και στο έργο του Λένιν "Η Προλεταριακή Επανάσταση και ο αποστάτης Κάουτσκι" και σε άλλα φυσικά συγγράμματα.
Δεν θα μακρυγορήσω, απλά θέλω να πω πως οποιεσδήποτε προσπάθειες, με καλή ή κακή θέληση, κι αν έγιναν, δεν θα μπορούσαν να παραπέμψουν σε κοινωνία που (κατά τους θέσαντες τον όρο) μπορούσε να ονομαστεί κομμουνιστική. Ήταν με τον ένα ή τον άλλο τρόπο σοσιαλιστική, στρευλή θες να την πεις, μη εφαρμοζουσα τους βασικούς κανόνες του σοσιαλισμού, όπως και να την πεις, δεν ήταν κομμουνιστική. Άρα αν υπήρξε αποτυχία αυτή ήταν του σοσιαλισμού όχι του κομμουνισμού. Κατά τη γνώμη μου, πάντα.
-
