Re: Ηχογραφησεις - μικρόφωνα. Ερωτήσεις & Απαντήσεις
Φίλε nbullamatsis έχεις θέσει πλήθος ερωτήματα.:smile: Και μάλιστα κρίσιμα και εύστοχα. Ας τα δούμε λοιπόν.
.........................................................
Πιστευω εχουν σημαντικό ενδιαφέρον και τα forma ηχου αλλά και ο τρόπος ηχοληψίας (χωρος, μικρόφωνα κτλ)
Με ενδιαφερει περισσότερο το δευτερο
γιατί και αυριο το ιδιο θα ειναι, τα forma εχουν πορεία
Δεν είναι άσχετα μεταξύ τους. Τα διάφορα format αποτελούν το τελικό στάδιο, όπου καταλήγει ή αποσκοπεί να καταλήξει μιά ηχοληψία. Και τα λαμβάνουμε υπ' όψιν όταν ξεκινάμε μιά ηχογράφηση. Κατ´αρχήν αναλόγως προς το format διαφοροποιούνται οι απαιτήσεις της ηχοληψίας και ενδεχομένως και οι τεχνικές της.
Ορίστε μερικά παραδείγματα:
-Ηχογραφούμε μιά διάλεξη ή μιά σειρά μαθημάτων με σκοπό να διατηρηθεί και να διανεμηθεί στους ενδιαφερόμενους/φοιτητές κλπ, π.χ. μέσω Internet. Οι απαιτήσεις του format είναι ελάχιστες, αρκεί κι' ένα απλό mp3 χαμηλού bitrate και το μόνο που χρειάζεται είναι να πάρουμε καθαρά την ομιλία, κάτι που μπορεί να γίνει και μ' ένα απλό δυναμικό μικρόφωνο.
-Ηχογραφούμε ή λαμβάνουμε ήχο που θα μεταδοθεί από ραδιόφωνο ή τηλεόραση. Οφείλουμε να χρησιμοποιήσουμε τεχνικές που, αν είναι στερεοφωνικές, θα πρέπει να έχουν καλή συμβατότητα σε μονοφωνική μετάδοση. Ποιές είναι αυτές, δεν είναι του παρόντος. Σημείώστε πάντως τούτο: Κάποιες τεχνικές ηχοληψίας είναι πιό κατάλληλες από άλλες.
-Ηχογραφούμε για την παραγωγή Video, Cinema κλπ; Τότε και πάλι οι απαιτήσεις και οι τεχνικές αλλάζουν.
-Ηχογραφούμε για την παραγωγή μουσικής π.χ. CD κλπ. Οι τεχνικές απαιτήσεις ανεβαίνουν -και οι απαιτήσεις για ποιότητα επίσης.
Ωστόσο, σχετικά με τη μουσική το θέμα που ενδιαφέρει τους περισσότερους εδώ μέσα είναι άλλο:
Οι
τεχνικές ηχοληψίας σε πρώτο στάδιο
και περαιτέρω επεξεργασίας σε δεύτερο και επόμενα
καθορίζονται σε μεγάλο βαθμό από το
είδος της μουσικής που ηχογραφείται και παράγεται.
Είναι εντελώς διαφορετικές οι τεχνικές που θα χρησσιμοποιηθούν για τη λήψη ενός μουσικού συνόλου καθαρά ακουστικής μουσικής για παράδειγμα, π.χ. κλασσικής ή ακουστικής τζαζ, διαφορετικές οι τεχνικές για τη λήψη μιάς ροκ μπάντας και όλότελα διαφορετικές για τη λήψη και την παραγωγή ενός κομματιού χιπ-χοπ. Το κυριώτερο εδώ δεν είναι το τεχνικό μέρος, αλλά ότι τα διαφορετικά μουσικά είδη απαιτούν εντελώς διαφορετική αισθητική προσέγγιση στην πορεία της δημιουργίας και επεξεργασίας τους.
Νομίζω πως αυτό είναι το θέμα που πρέπει να συζητήσουμε εκτεταμένα, αν προχωρήσουμε στη συζήτηση που ξεκινήσαμε...
Εξηγηστε μας μερικά πραγματα εσεις που ειναι το επάγγελμα σας για να γνωρίζουμε αν αυτό που ακούμε ειναι φυσικό ή εχει γραφτεί σαν ''αποψη'' του παραγωγού.
Εχω ακούσει π.χ. μια κλασσική κιθάρα με λαμπάτο πυκνωτικό και νομίζεις οτι εισαι μεσα της...
μια φωνή, παρομοίως
Ασφαλώς έχεις βρεθεί ζωντανά μπροστά σ' ένα κιθαρίστα και σε μιά φωνή. (Μπροστά σε φωνή βρισκόμαστε όλοι στην καθημερινή ζωή μας εφ' όσον συνομιλούμε μεταξύ μας!).
Ένοιωσες ποτέ έτσι;
Μπροστά σε μιά κιθάρα που παίζει ζωντανά μπροστά μας θα νοιώσουμε παρουσία, όγκο, θα παίζει όμορφα ή άσχημα, δυνατά ή αδύναμα, θα είναι ογκώδης κι' επιβλητική, ή λεπτόηχη αναλόγως το όργανο και τον κιιθαρίστα. Όμως σαν να είμαστε μέσα της δεν νοιώθουμε ποτέ! Ούτε και με τη φωνή βέβαια. Εδώ υπάρχει σκόπιμα κάποιος τονισμός, κάποια υπερβολή. Πιθανόν το τελικό αποτέλεσμα να είναι όμορφο, υπέροχο. Όμως το καλλιτεχνικά ωραίο δεν είναι κατ' ανάγκη και φυσικό. Αυτό ας το θυμόμαστε.
Καλλιτεχνική ποιότητα και φυσικότητα δεν ταυτίζονται. Μπορεί πολλές φορές να συνυπάρχουν παράλληλα, αλλά δεν ταυτίζονται και ενδέχεται να αποκλίνουν πολύ.
Υπάρχουν είδη μουσικής που πολύ μικρή ή ελάχιστη σχέση έχουν με τη φυσικότητα. Π.χ. η ροκ, η ηλεκτρονική κλπ. Αυτό δεν τα κάνει λιγώτερο αποδεκτά. Ούτε υποδεέστερα, ούτε μειωμένης ποιότητας. Και ο ηχολήπτης-παραγωγός που ασχολείται μ' αυτά, οφείλει να τα υπηρετήσει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο για χάρη του τελικού αποτελέσματος, της τελικής καλλιτεχνικής ποιότητας. Όπως το ίδιο πρέπει να κάνει κι' ο ηχολήπτης-παραγωγός ενός εργού καθαρά κουστικής μουσικής, π.χ. κλασσικής.
Τα πιατίνια της ντράμς
6 διαφορετικά μικρόφωνα να γραψεις μια ντραμς
Χμμμ! Λοιπόν, τον παλιό καλό καιρό, τότε που γράφανε σε μαγνητοταινίες είχανε 4 κανάλια διαθέσιμα κάθε φορά. Μ' αυτά έπρεπε σιγά-σιγά να χτίσουν το κομμάτι. Μόλις "γέμιζαν τα 4 κανάλια" τα μετέφεραν σε μιά στερεοφωνική μίξη σ' άλλο μαγνητόφωνο και προχωρούσαν παρακάτω. Με δυό λόγια η μίξη φωνών και οργάνων χτιζόταν σταδιακά, ώσπου να φτάσουν στην τελική στερεοφωνική μίξη. Μ' αυτή τη μέθοδο ηχογραφήθηκαν αριστουργήματα, όπως το "Sgt. Peppers" των Beatles, το "Are you experienced" του Jimmy Hendrix, το "Love you" των Rolling Stones, το "Hole in my Shoe" των Traffic κ.ά. (Βλ. Bobby Owsinski:
The Mixing Engineers Handbook).
Τότε λοιπόν γράφανε τον ντράμμερ συνήθως από κάποια μικρή απόσταση (ή overhead) σε 2 κανάλια. Τώρα όμως στην ψηφιακή εποχή κανάλια έχουμε να φάνε και οι κότες. Έτσι υπάρχει η δυνατότητα να γράφτεί χωριστά το κάθε στοιχείο της ντραμς. Και στη μίξη; Παλιά η ντράμς καταλάμβάνε μιά συγκεκριμένη θέση στο χώρο, όπως και κάθε άλλο όργανο. Τώρα η "μόδα", η συνήθης πρακτική είναι να απλώνεται στο κέντρο και σε μεγάλο πλάτος καταλαμβάνοντας μεγάλο μέρος του διαθέσιμου χώρου. Καλύτερα λοιπόν τώρα ή χειρότερα; Η παλιά πρακτική των 2 καναλιών έχει περισσότερη φυσικότητα. Και είναι πιό ισορροπημένη εξ ανάγκης και αφ' εαυτής. Η νεώτερη των 6+ καναλιών για μιά ντράμς μπορεί θεωρητικά να είναι πιό ακριβής, επιτρέπει να γράψουμε περισσότερες λεπτομέρειες. Όμως είναι πολύ πιό δύσκολη στην επίτευξη ισορροπίας. Εύκολα μπορεί να παρασύρει σε ακρότητες και υπερβολές, ακριβώς επειδή τα έχουμε όλα στο πιάτο!
μικρόφωνα να γραψεις και τον χώρο
χωρους
Ο χώρος στις περισσότερες συγχρονες ηχογραφήαεις είναι τεχνητός. Αυτό δεν είναι κατ' ανάγκη κακό, ούτε πρέπει δογματικά να το καταδικάζουμε. Μολονότι ένας καλός, με σωστή ακουστική χώρος υπερτερεί πάντα ποιοτικά, οι χώροι αυτοί είναι λίγοι και πολλές φορές δεν είναι καν στη διάθεση μας, ή πιό απλά δεν υπάρχουν εκεί που βρισκόμαστε!
Από την άλλη πλευρά ένας τεχνητός χώρος είναι πολύ καλύτερος και προτιμώτερος από ένα κακό πραγματικό χώρο. Κι' αν είναι σωστά φτιαγμένος και εφαρμοσμένος πιθανόν να μην μπορείτε να καταλάβετε ποτέ, ότι είναι τεχνητός!
προενισχύσεις - παραμορφωσεις εκμεμμένες
χιλια δυο πραγματα τα οποία δεν εχουν σχέση με τη πραγματικότητα
απλά ειναι ''αποψη''
Η επίδραση της σύγχρονης τεχνολογίας στη μουσική είναι τόσο βαθειά, ώστε ένα μεγάλο μέρος μουσικής παραγωγής είναι οριστικά αποκομμένο από τη φυαική πραγματικότητα. Η σχέση μεταξύ τεχνητής και φυσικής μουσικής πραγματικότητας -ας μου επιτραπεί η χρήση των όρων ελλείψει άλλων- με απασχολεί από καιρό πολύ σοβαρά. Το ερώτημα έχει επίσης φιλοσοφικό υπόβαθρο. Ποιά είναι η σχέση μεταξύ "είναι" και "φαίνεσθαι";
Αφήνοντας κατά μέρος τη φιλοσοφία, έχω να θέσω κι' εγώ ένα ερώτημα: Τι προτιμάτε ως καλλιτεχνικό αποτέλεσμα;
-Μιά άσχημη πραγματικότητα; (μουσικοί που δεν είναι δεμένοι μεταξύ τους, όργανα αδύναμα, αιφνίδιες αιχμές στα δυναμικά, χώρος με υπερβολική αντήχηση, με στάσιμα κύματα κλπ).
-Ή μιά πολύ όμορφη τεχνητή πραγματικότητα; (όλα τα παραπάνω, διορθωμένα, φτιαγμένα και περιποημένα με αριστοτεχνικό τρόπο).
Νομίζω πως πρέπει να γίνει κοινή συνείδηση όλων το εξής:
«
Με τον τρόπο που λειτουργεί η παραγωγή της μουσικής σήμερα ο ηχολήπτης, ο μηχανικός ήχου, ο παραγωγός είναι κατ’ ανάγκη συνδημιουργοί του τελικού προϊόντος μαζί με τους συνθέτες, στιχουργούς και εκτελεστές, αφού είναι σχεδόν αποκλειστικά υπέύθυνοι για το τελικό αποτέλεσμα. Τούτο δεν είναι κατ’ ανάγκη κακό, αρκεί να υπάρχει συνείδηση του γεγονότος κι’ αυτής της κατάστασης. Χρειάζεται όλοι να ξέρουν το ρόλο τους, να γνωρίζουν τι μπορεί και τι πρέπει να περιμένει ο ένας από τον άλλο για χάρη του κοινού σκοπού, που είναι το καλλιτεχνικό αποτέλεσμα.»
(Απόσπασμα από την ενημερωτική μπροσούρα του Studio Sonus Naturalis)
Τα τεχνικά μέσα που έχουμε στη διάθεση μας σήμερα είναι πράγματι ατελείωτα. Όμως δεν είναι τίποτ' άλλο από εργαλεία που βοηθούν να πετύχουμε κάποιο σκοπό. Που είναι ένας συνδυασμός του πραγματικού υλικού που έχουμε στη διάθεση μας και των αντιλήψεων μας για το συγκεκριμένο έργο. Οι αντιλήψεις αυτές, η αισθητική, οι προτιμήσεις μας είναι αυτές που μας καθοδηγούν στη λήψη πλήθους αποφάσεων στα διάφορα στάδια της παραγωγής. Και αποτελούν αυτό που συνήθως ονομάζουμε "άποψη".
Άποψη μπορούν να είναι τα πάντα. Ακόμα και η επιδίωξη της μέγιστης δυνατής φυαικότητας είναι κι' αυτή μιά άποψη! Η ανυπαρξία άποψης σημαίνει αδιαφορία, τεμπελιά, έλλειψη φροντίδας, κακή παραγωγή. Και όπως οποιαδήποτε άποψη επιδέχεται κριτική. Υπάρχουν καλές και κακές απόψεις, σωστές και λανθασμένες. Και έχετε δίκιο, η γνώση των τεχνικών στοιχείων και λεπτομερειών βοηθά να αναγνωρίζουμε τις συγκεκριμένες απόψεις και να τις κρίνουμε...
Ποσο εμεις μετα να συζητάμε για φυσικότητα, μηχανήματα και ματσαρισμα?
Όσο γι' αυτό ούτε λόγος! Αν θέλουμε να είμαστε ακριβείς, θα ήταν καλύτερα αντί για φυσικότητα να μιλάμε για έντιμη προσέγγιση...
Δεν λέμε να μας πειτε τα μυστικά της δουλειά σας αλλά τις τεχνικές εντυπωσιασμού και υπερβολής που χρησιμοποιούνε κάποιοι με αποτελεσμα ενα φτωχό ηχείο να ακουγετε εντυπωσιακά σε ''κάποιες'' ηχογραφήσεις και σε ρεαλιστικές να δειχνει τον πραγματικό του εαυτό
Ο καταναλωτης που δεν γνωρίζει την ''τέχνη'' εντυπωσιαζεται, αγοράζει και μετά ψανχει μάταια να βρει αυτό που ακουσε
Κανονικά μια πετυχημένη ηχογράφηση, αν έχει γίνει σωστά, πρέπει να ακούγεται καλά παντού. Σε όλων των ειδών τα συστήματα. Φθηνά και ακριβά, μικρά και μεγάλα. Στο Hi-End μεγάλο σύστημα του σαλονιού μας και στο σύστημα του αυτοκινήτου. Στο ηχοσύστημα του υπνοδωματίου και στο φορητό. Και πρέπει να καταβάλλεται ιδιαίτερη προσπάθεια, ώστε μιά ηχογράφηση να μην ακούγεται εξαιρετικά σ' ένα σύστημα και χάλια σε κάποιο άλλο.
Σε πολλές εμπορικές ηχογραφήσεις του συρμού ωστόσο, οι παραγωγοί καταβάλλουν προσπάθεια να ακούγονται ωραιοποιημένες κάπως και ευχάριστες σε φθηνά και μεσοχαμηλής ποιότητας συστήματα. (Π.χ. τονίζοντας ορισμένα μέρη του ηχητικού φάσματος, συνήθως χαμηλές και υψηλές συχνότητες, όπου κανονικά τα συστήματα αυτά θα αποτύγχαναν). Έτσι με τέτοιου είδους μουσικό πρόγραμμα ορισμένα συστήματα ευνοούνται και κολακεύονται. Αυτό το φθηνό "κόλπο" ίσως πιάνει με ανυποψίαστους και αδαείς καταναλωτές. Δε νομίζω όμως ότι αναφέρεσαι σ' αυτό.
Πιό σημαντικό είναι το γεγονός ότι όλα τα συστήματα αναπαραγωγής (και ιδιαιτέρως τα ηχεία) έχουν σε κάποιο βαθμό "χαρακτήρα". Υπό την έννοια ότι ευνοούν ορισμένα είδη μουσικής απέναντι σε άλλα. Και υπό την έννοια ότι παρουσιάζουν κάποια λιγώτερο εμφανή χαρακτηριστικά που τα εντοπίζεις άλλοτε περισσότερο κι' άλλοτε λιγώτερο σταδιακά και με όλες τις ηχογραφήσεις που θα τους δώσεις. Κι' όπως είναι γνωστό μόνο η μακρόχρονη ακρόαση, εξοικείωση και συμβίωση μ' ένα σύστημα βοηθάει το χρήστη να τα εντοπίσει και να βγάλει ασφαλή συμπεράσματα...
Λοιπόν πιστεύω, πως η συζήτηση που ξεκίνησε θα είναι ιδιαίτερα χρήσιμη και εποικοδομητική για όλους μας.
Σας χαιρετώ
