Ο Σβέβο έγραψε τον «Ζήνωνα» το 1923. Τότε που ο Μουσολίνι μόλις είχε πάρει τα ηνία της εξουσίας. Οι φασίστες αντιπαθούσαν το τσιγάρο. Το θεωρούσαν «αστικό βίτσιο». Ούτε ο Μουσολίνι, ούτε ο Φράνκο, ούτε ο Χίτλερ κάπνιζαν. Μάλιστα ήταν η ναζιστική Γερμανία που πρώτη κήρυξε ανελέητο πόλεμο στο κάπνισμα. Το κύριο σύνθημα της αντικαπνιστικής εκστρατείας ήταν: «Το σώμα σου ανήκει στον Führer και στο Έθνος». Στα ολοκληρωτικά καθεστώτα ο εαυτός σου δεν ανήκει ποτέ σε σένα. Ανήκει στον Ηγέτη, στο Κόμμα, στο Έθνος. Ήταν στο Γ' Ράιχ που το τσιγάρο θεωρήθηκε ως η κύρια αιτία του καρκίνου και καθιερώθηκε για πρώτη φορά ο όρος «παθητικό κάπνισμα». «Στο σπίτι μου απαγορεύεται η είσοδος στους καπνιστές» έγραφε ο Χίτλερ. Γι' αυτό, στα παράνομα πάρτι που διοργάνωναν οι νέοι στη Γερμανία, η κύρια εκδήλωση αντίστασης στα ναζιστικά γούστα, εκτός από το άκουσμα της τζαζ, ήταν το κάπνισμα.
Μία από τις αμέτρητες αντικαπνιστικές αφίσες στη ναζιστική Γερμανία. Από πάνω το «Κεφάλαιο του Καπνού». Από κάτω πεταμένα «η υγεία του λαού, η δύναμη για εργασία και οι εθνικοί στόχοι». Στο Γ' Ράιχ το κάπνισμα εθεωρείτο «αστικό βίτσιο» και «πνευμονολογικός αυνανισμός»
Όσο για την Αριστερά, εκείνη φαίνεται πως είχε μεγάλη αδυναμία στο ντουμάνι. Ο Μαρξ έλεγε ότι «το "Κεφάλαιο" δεν θα μου αποπληρώσει ούτε τα τσιγάρα που κάπνιζα γράφοντάς το». Ο Ένγκελς ήταν φανατικός καπνιστής. Η Ρωσική Επανάσταση δε ήταν τυλιγμένη σε ένα σύννεφο από καπνό τσιγάρων. Για να το καταλάβει κανείς, αρκεί να διαβάσει τη σκηνή της συνέλευσης των Σοβιέτ στο βιβλίο «Δέκα μέρες που συγκλόνισαν τον κόσμο» του Τζον Ριντ. Μια από τις σπάνιες ανθρώπινες χειρονομίες του Στάλιν, που λάτρευε την πίπα του, ήταν το ότι επέτρεπε το κάπνισμα στα γκουλάγκ. Για τους φυλακισμένους το τσιγάρο είναι πάντα ένα νησί απόλαυσης σε μια θάλασσα αηδίας. Ο Μάο κάπνιζε επίσης σαν φουγάρο. Δεν ξέρουμε εάν επέτρεπε και αυτός το κάπνισμα στα δικά του γκουλάγκ. Και ο κύκλος κλείνει με τον Τσε και τον Κάστρο και τα περίφημα cohiba τους. Σήμερα, αφού οι ουτοπίες της Αριστεράς έγιναν καπνός και άφησαν πίσω τόνους στάχτης, Δεξιά και Αριστερά συγκλίνουν και στο αντικαπνιστικό πνεύμα. Ως μια επιπλέον ένδειξη άραγε ότι η εποχή που ζούμε είναι γενικώς άκαπνη;
Ας γυρίσω όμως ξανά στον Ζήνωνα του Σβέβο. Σε αυτόν τον αντιήρωα που αγαπά και συνάμα μισεί το τσιγάρο. Τις προάλλες, στην πόλη Ostenda, στο Βέλγιο, οι καπνιστές φοιτητές μιας Ιατρικής Σχολής, αναγκάστηκαν από τη διεύθυνση να βάζουν ένα διακριτικό καρτελάκι στο πέτο τους. Ήταν το σκίτσο ενός κατεστραμμένου πνεύμονα. Από κάτω έγραφε: «Οι πνεύμονές μου θα γίνουν έτσι». Ένας καπνιστής που δεν υπολογίζει την ύπαρξη των άλλων σε εκνευρίζει. Ο υγειονομικός φονταμενταλισμός σε φοβίζει. Το κάπνισμα βλάπτει την υγεία. Καμία αντίρρηση. Αλλά μόνο τα ολοκληρωτικά καθεστώτα αναλαμβάνουν να «σώσουν» τους ανθρώπους από τις «αδυναμίες» τους. Και σε τελευταία ανάλυση, εάν το κάπνισμα είναι τόσο επικίνδυνο, γιατί δεν το απαγορεύουν να τελειώσουμε;
Όπως πάμε, σε λίγο, οι καπνιστές θα θεωρούνται κάτι σαν τους λεπρούς τον Μεσαίωνα. Ένας κόσμος όμως που θα αποτελείται μόνο από μη καπνιστές, μη χοντρούς, χορτοφάγους, παρθένες και μη αμαρτωλούς θα ήταν ακόμα πιο θλιβερός από τον σημερινό. «Σε τελευταία ανάλυση, η ζωή δεν μπορεί να θεωρηθεί αρρώστια, επειδή πονάει», λέει ο Ζήνων. Και πιθανόν να έχει δίκαιο. Όσο για τα άλλα, δηλαδή τη σχέση της πολιτικής με το κάπνισμα, είτε ο Χίτλερ που το μισούσε είτε ο Στάλιν που το λάτρευε, στρατόπεδα συγκέντρωσης και στάχτες άφησαν και οι δυο πίσω τους...
απο http://gazikapllani.blogspot.com/2007_02_01_archive.html
