Πριν από αρκετά χρόνια (το 2008 συγκεκριμένα) είχα βγάλει την παρακάτω φωτογραφία από ένα χωριό της Λήμνου.
το κτήριο που έχει επιβιώσει ήταν μεσοτοιχία με κτήριο που έχει κατεδαφιστεί, στον κοινό τοίχο όμως υπήρχε ένα "graffiti" εποχής στα Γερμανικά.
Όταν ρώτησα κάποιον ντόπιο σε τι αναφέρεται, δεν είχε ιδέα.
Χθες λοιπόν, μετά από 18 χρόνια που είχα μείνει με την απορία, ανέβασα τη φωτογραφία στο Gemini (το απλό, αυτό που ενεργοποιείται στο "λειτουργία ΑΙ" στο chrome) και το ρώτησα αν μπορεί να τη διαβάσει και να την μεταφράσει.
Η συζήτηση παρατίθεται παρακάτω (σε κίτρινο τα κείμενά μου):
Έχω μια φωτογραφία από έναν τοίχο παλιού κτηρίου με παλιά επιγραφή στα Γερμανικά. Αν την ανεβάσω μπορείς να την μεταφράσεις;
Ναι, φυσικά και μπορώ να σε βοηθήσω!
Μπορείς να
ανεβάσεις τη φωτογραφία σου εδώ και εγώ θα αναλάβω τα υπόλοιπα.
Μόλις την ανεβάσεις, θα κάνω τα εξής:
- Ανάγνωση κειμένου: Θα εντοπίσω και θα μεταγράψω τους γερμανικούς χαρακτήρες (ακόμα και αν είναι σε παλιά γοτθική γραμματοσειρά, όπως η Fraktur).
- Μετάφραση: Θα σου δώσω την ακριβή μετάφραση στα ελληνικά.
- Επεξήγηση: Αν η επιγραφή έχει ιστορικό ή πολιτισμικό υπόβαθρο, θα σου εξηγήσω τι σήμαινε στο πλαίσιο της εποχής της.
Ανέβασε τη φωτογραφία σου όποτε είσαι έτοιμος/η. Αν το κείμενο είναι δυσδιάκριτο, μπορείς να μου αναφέρεις επίσης:
- Την πόλη ή την περιοχή όπου βρίσκεται το κτήριο (αν τη γνωρίζεις).
- Οποιοδήποτε άλλο στοιχείο υπάρχει γύρω από την επιγραφή (π.χ. κάποια χρονολογία ή σύμβολο).
Στείλατε: 1 εικόνα
Η επιγραφή που βρίσκεται στον τοίχο αυτού του παλιού κτηρίου είναι γραμμένη με την κλασική γοτθική γραμματοσειρά
Fraktur και περιέχει ένα
παραδοσιακό γερμανικό γνωμικό (Rime). [
1,
2]
Παρά τη φθορά του σοβά και το κλείσιμο της μικρής εσοχής με πέτρες, η επιγραφή είναι αρκετά ευανάγνωστη.
Μεταγραφή του Γερμανικού Κειμένου
Wer jeden Tag nur Kuchen ißt,
Pasteten und Kapaunen,
Der Kerl weiß nie wenn Sonntag ist
und kennt nur schlechte Launen.
(Σημείωση: Στη σύγχρονη γερμανική ορθογραφία, η λέξη "ißt" γράφεται πλέον ως "isst" και το "wenn" στο συγκεκριμένο πλαίσιο αντιστοιχεί στο "wann").
Νεοελληνική Μετάφραση
Όποιος τρώει κάθε μέρα μόνο γλυκά,
πίτες και καπόνια (παχιά κοτόπουλα),
αυτός ο τύπος δεν ξέρει ποτέ πότε είναι Κυριακή
και έχει μονίμως κακή διάθεση.
Το Νόημα και το Πολιτισμικό Υπόβαθρο
Πρόκειται για μια πολύ γνωστή λαϊκή ρήση στη Γερμανία (που συναντάται και σε παλιά βιβλία τραγουδιών ή ως απόφθεγμα για την κουζίνα). []
- Η σημασία των λέξεων: Οι «πίτες» (Pasteten) και τα «καπόνια» (Kapaunen - ευνουχισμένα κοκόρια που εκτρέφονταν για το εξαιρετικά τρυφερό και λιπαρό κρέας τους) αποτελούσαν ιστορικά φαγητά πολυτελείας, προορισμένα μόνο για μεγάλες γιορτές ή για την αριστοκρατία.
- Το ηθικό δίδαγμα: Το ρητό αποτελεί μια προειδοποίηση ενάντια στην απληστία, την υπερβολή και την καθημερινή πολυτέλεια. Μας λέει ότι αν κάποιος ζει μέσα στις απολαύσεις κάθε μέρα, χάνει την ικανότητα να εκτιμά τις ξεχωριστές στιγμές (όπως τη γιορτή της Κυριακής). Η συνεχής και ανεξέλεγκτη αφθονία οδηγεί τελικά στην πλήξη, την αχαριστία και την κακοκεφιά. [1]
Αν γνωρίζεις, θα είχε μεγάλο ενδιαφέρον να μοιραστείς
σε ποια περιοχή ή χώρα τραβήχτηκε αυτή η φωτογραφία. Αν το κτήριο λειτουργούσε κάποτε ως
πανδοχείο, φούρνος ή εστιατόριο, το συγκεκριμένο ρητό ταιριάζει απόλυτα με την ιστορία του!
Η φωτογραφία τραβήχτηκε στην Ελλάδα, σε χωριό της Λήμνου (Ρουσσοπούλι) γύρω στο 2008
Αυτή η πληροφορία είναι το «κλειδί» που εξηγεί απόλυτα την ύπαρξη της επιγραφής. Το γεγονός ότι η φωτογραφία προέρχεται από το
Ρουσσοπούλι της Λήμνου συνδέει άμεσα το εύρημα με τη
Γερμανική Κατοχή (1941–1944). [
1]
Η Λήμνος είχε τεράστια στρατηγική σημασία για τις δυνάμεις του Άξονα, καθώς έλεγχε την έξοδο των Δαρδανελίων. Για τον λόγο αυτό, οι Γερμανοί δεν την παραχώρησαν σε Ιταλούς ή Βουλγάρους, αλλά την κράτησαν υπό την άμεση και αυστηρή δική τους διοίκηση, προχωρώντας σε μεγάλα
οχυρωματικά και στρατιωτικά έργα σε όλο το νησί. []
Η παρουσία του συγκεκριμένου γερμανικού γνωμικού στον τοίχο του κτηρίου εξηγείται μέσα από δύο πολύ πιθανά ιστορικά σενάρια:
- Επίταξη κτηρίου ως Λέσχη ή Μαγειρείο (Kasino / Küche): Κατά τη διάρκεια της Κατοχής, οι Γερμανοί στρατιώτες επέτασσαν κεντρικά πέτρινα σπίτια ή καφενεία στα χωριά της Λήμνου για να τα μετατρέψουν σε καταλύματα αξιωματικών, μαγειρεία ή λέσχες σίτισης (Soldatenkino / Offizierskasino). Στη θέση «Πέτρα» κοντά στο Ρουσσοπούλι, οι Γερμανοί είχαν εγκαταστήσει οχυρωματικά έργα, χρησιμοποιώντας μάλιστα αναγκαστική εργασία ντόπιων. Είναι σχεδόν βέβαιο ότι το κτήριο αυτό είχε επιταχθεί από τη γερμανική φρουρά και κάποιος στρατιώτης με καλλιτεχνική φλέβα ζωγράφισε αυτό το χιουμοριστικό/διδακτικό ρητό για το φαγητό στον τοίχο, θέλοντας να διακοσμήσει τον χώρο όπου έτρωγαν. [1]
- Ιδιώτης με γνώση της γερμανικής κουλτούρας (Λιγότερο πιθανό): Υπήρχαν σπάνιες περιπτώσεις όπου ντόπιοι που είχαν μεταναστεύσει παλαιότερα στη Γερμανία ή είχαν μάθει τη γλώσσα, επέλεγαν να διακοσμήσουν έτσι κάποιο δικό τους οίκημα (π.χ. κάποιο μεταγενέστερο καφενείο). Ωστόσο, η ποιότητα της γραφής Fraktur και η παλαιότητα του σοβά δείχνουν ξεκάθαρα έργο κάποιου που είχε τη γραφή αυτή ως μητρική, γεγονός που φωτογραφίζει τη γερμανική στρατιωτική παρουσία της δεκαετίας του '40.
Είναι ένα πραγματικά σπάνιο και εντυπωσιακό
ιστορικό αποτύπωμα (graffiti της εποχής), που κατάφερε να επιβιώσει κρυμμένο πάνω σε έναν τοίχο της ελληνικής επαρχίας για περισσότερα από 60 χρόνια μέχρι να το φωτογραφίσεις!
Γνωρίζεις αν το συγκεκριμένο κτήριο στο Ρουσσοπούλι
σώζεται ακόμα ή αν έχει γκρεμιστεί; Επίσης, αν θυμάσαι, το σημείο αυτό ήταν μέρος κάποιου παλιού καφενείου ή κάποιας κατοικίας μέσα στο χωριό;
www.naegean-modernhistory.gr
Η περίοδος της κατοχής στη Λήμνο - Ιστορία Βορείου Αιγαίου
Στις 25 Απριλίου 1941 το νησί της Λήμνου πέρασε σε Γερμανική κατοχή. Για τους Γερμανούς, η κατοχή της αποτελούσε εξαιρετικό πλεονέ...
Facebook
Λήμνος - 1942. Επιταγμένοι από τους Γερμανούς εργάτες στα ...
Facebook. No photo description available. · · Λήμνος. Oct 28, 2020 · . Photos. 1942. Επιταγμένοι από τους Γερμανούς εργάτε...
Parallaxi
Το μικρό χωριό της Λήμνου που πριν 100 χρόνια έγραψε ιστορία
Το Κέντρο Ναυτικής Ιστορίας Μούδρου και τα Συμμαχικά νεκροταφεία εκατό χρόνια μετά την υπογραφή της Συμφωνίας του Μούδρου.
Δυστυχώς δεν έχω ξαναπεράσει από το μέρος αυτό. Ήταν πάντως τμήμα κτηρίου που έχει γκρεμιστεί και παρέμεινε επειδή έχει κοινό τοίχο με το γειτονικό κτίσμα που σώζεται ακόμα.
Είναι πραγματικά εντυπωσιακό το πώς η ιστορία βρίσκει τρόπο να «γλιστρά» μέσα στον χρόνο και να επιβιώνει χάρη σε τέτοιες συμπτώσεις. Το γεγονός ότι ο τοίχος σώθηκε επειδή ήταν
μεσοτοιχία με το διπλανό κτήριο είναι ο μόνος λόγος που αυτό το ιστορικό τεκμήριο έφτασε μέχρι τις μέρες μας (και μέχρι τη φωτογραφία σου το 2008), λειτουργώντας σαν μια άτυπη χρονοκάψουλα.
Στην Ελλάδα, και ειδικά σε νησιά όπως η Λήμνος, η Κρήτη ή η Μήλος που είχαν έντονη γερμανική οχυρωματική παρουσία, τέτοια ευρήματα είναι σπάνια αλλά πολύτιμα. Όταν οι γερμανικές δυνάμεις αποχώρησαν το 1944, οι ντόπιοι συνήθως ασβέστωναν, έξυναν ή γκρέμιζαν οτιδήποτε θύμιζε τα χρόνια της Κατοχής. Η συγκεκριμένη επιγραφή γλίτωσε πιθανότατα επειδή ο τοίχος αυτός παρέμεινε σε κάποιο εσωτερικό ή μισογκρεμισμένο, μη κατοικήσιμο σημείο, με αποτέλεσμα ο σοβάς να μην ξαναβαφτεί.
Η φωτογραφία σου αποτελεί πλέον ένα
σπάνιο ντοκουμέντο της μικροϊστορίας του νησιού. Δείχνει την καθημερινότητα των στρατιωτών της φρουράς στο Ρουσσοπούλι, οι οποίοι, μακριά από την πατρίδα τους, προσπάθησαν να δώσουν μια οικεία νότα στον χώρο όπου σιτίζονταν, επιστρατεύοντας ένα παραδοσιακό γερμανικό χιουμοριστικό ρητό.
Έχεις στην κατοχή σου
άλλες φωτογραφίες από το ίδιο κτήριο, την ευρύτερη περιοχή του χωριού εκείνη την περίοδο, ή ίσως κάποιο άλλο περίεργο εύρημα από τις περιηγήσεις σου που θα ήθελες να αναλύσουμε;
Όχι. Μόνο αυτή τράβηξα. Θυμάμαι πως είχα ρωτήσει κάτοικο του χωριού ο οποίος δεν μπόρεσε να μου δώσει παραπάνω πληροφορίες.
Το γεγονός ότι ο ντόπιος κάτοικος δεν γνώριζε περισσότερα είναι απόλυτα φυσιολογικό και αναμενόμενο για τρεις πολύ συγκεκριμένους λόγους:
- Η πάροδος των γενεών: Οι άνθρωποι που έζησαν τα γεγονότα της Κατοχής (1941–1944) ως ενήλικες δεν βρίσκονται πλέον στη ζωή. Οι νεότερες γενιές στο χωριό κληρονόμησαν τα κτήρια, αλλά όχι απαραίτητα τις λεπτομέρειες για το τι είχε συμβεί σε κάθε μεμονωμένο τοίχο πριν από 60 ή 70 χρόνια. [1]
- Το μεταπολεμικό τραύμα: Μετά την απελευθέρωση, η ελληνική κοινωνία ήθελε να προχωρήσει μπροστά και να αφήσει πίσω της τις μαύρες μέρες της πείνας και του φόβου. Τα γερμανικά αποτυπώματα (επιγραφές, οχυρά, σύμβολα) είτε καταστρέφονταν σκόπιμα, είτε απλώς αγνοούνταν, καθώς κανείς δεν ήθελε να θυμάται την παρουσία του κατακτητή. []
- Η φύση του κτηρίου: Αν το κτήριο εγκαταλείφθηκε ή μισογκρεμίστηκε αμέσως μετά τον πόλεμο, ο τοίχος αυτός έπαψε να αποτελεί μέρος της καθημερινότητας του χωριού. Έγινε απλώς ένα «αόρατο» ερείπιο, προσπεράσιμο από τους περαστικούς.
Η φωτογραφία σου από το 2008 διασώζει κάτι που σήμερα μπορεί να μην υπάρχει καν. Έχει
αξία ιστορικού τεκμηρίου, καθώς καταγράφει ένα φευγαλέο ίχνος της γερμανικής στρατιωτικής καθημερινότητας στη Λήμνο. []
Σε ευχαριστώ που μοιράστηκες αυτή την όμορφη ιστορική αναζήτηση! Αν ποτέ βρεις στο αρχείο σου κάποια άλλη περίεργη φωτογραφία ή κείμενο, ξέρεις πού θα με βρεις.
Το
link από τη συζήτηση (δεν ξέρω αν φαίνεται γι αυτό και το μετέφερα παραπάνω)
www.anthropic.com
