Ομήρου Οδύσσεια και Οδύσσεια του Christopher Nolan

[klamia71]

Η άποψη πως ο κάθε καλλιτέχνης, μπορεί να διασκευάσει το πρωτότυπο, είναι γνωστή. Μάλιστα, όχι μόνο στη σύγχρονη εποχή, αλλά και στα αρχαία χρόνια.
Για παράδειγμα, υπάρχουν κάποιοι που λένε πως ούτε ο Ευριπίδης κατάργησε τον ομηρικό Οδυσσέα όταν ανέδειξε διαφορετικές πλευρές του χαρακτήρα του. Άρα κακώς σήμερα κάποιοι αντιδρούν, μιας και ο Νόλαν το ίδιο έκανε.
Ο Ευριπίδης όμως, άλλαξε την αξιολόγηση του Οδυσσέα μέσα στο ίδιο αξιακό σύστημα των αρχαίων, τον έκανε πιο σκληρό και δόλιο, αλλά δεν εισήγαγε μια έννοια εσωτερικής ηθικής μεταστροφής που αλλάζει την ηθική κατάσταση του ατόμου. Ενώ στην ταινία του Νόλαν έχουμε αλλαγή του ίδιου του ηθικού συστήματος, όχι απλώς μια διαφορετική έμφαση σε υπάρχοντα χαρακτηριστικά.


Σε αντιπαραβολή με την Οδύσσεια του Νόλαν, ο Σοφοκλής και ο Ευριπίδης δεν έγραψαν για ένα κοινό που γνώριζε τον Οδυσσέα μόνο μέσα από τη δική τους σκηνή. Έγραφαν μέσα σε μια ζωντανή προφορική και θρησκευτική παράδοση όπου το ομηρικό υλικό ήταν ήδη κοινό κτήμα και απαγγελλόταν σε γιορτές, διδασκόταν και το ξέρανε όλοι απέξω. Η τραγωδία λειτουργούσε σαν παραλλαγή πάνω σε ένα σταθερό, ευρέως γνωστό υπόβαθρο και το κοινό μπορούσε να τη συγκρίνει, να αντιπαραβάλει και να κρίνει την απόκλιση επειδή το πρωτότυπο ήταν ζωντανό και κοινό αγαθό.

Η Οδύσσεια του Νόλαν προβάλλεται παγκοσμίως, σε εκατομμύρια θεατές που στη μεγάλη τους πλειοψηφία δεν έχουν διαβάσει ποτέ Όμηρο και δεν πρόκειται να τον διαβάσουν. Για αυτούς, η ταινία δεν θα είναι απλώς μια εκδοχή δίπλα σε άλλες, θα είναι η Οδύσσεια, η μοναδική επαφή τους με τον μύθο. Κι όταν η ασυμμετρία ανάμεσα στη διασκευή του Νόλαν και στο πρωτότυπο είναι τόσο τεράστια, η ταινία δεν έρχεται να σταθεί δίπλα στην ομηρική Οδύσσεια, σαν μία ακόμη ερμηνεία της. Για πολλούς ανθρώπους θα γίνει η ίδια η εικόνα της Οδύσσειας, επειδή δεν θα γνωρίσουν ποτέ το πρωτότυπο πίσω από την κινηματογραφική εκδοχή. Μην το παραβλέπουμε αυτό.

Προσωπική μου άποψη είναι πως η δικαιολογία για την ταινία πως ή κάθε εποχή επανερμηνεύει τον Όμηρο, είναι ότι εξομοιώνει την αλλαγή προοπτικής με την αλλαγή ουσίας. Ο Ευριπίδης, όσο σκληρός και να ήταν με τον Οδυσσέα (π.χ. στον Φιλοκτήτη ή στην Εκάβη), δεν αρνήθηκε ποτέ τη μήτιν του, την πολυμήχανη εξυπνάδα που ήταν η ίδια η ουσία της ομηρικής του αρετής. Αμφισβήτησε την ηθική χρήση της, όχι την ύπαρξή της.


Ο Νόλαν αντίθετα, του αντικατέστησε ολόκληρο το αξιακό σύστημα. Τη μητιν και την πολυτροπία, που για τους Έλληνες ήταν αρετή, με την τραυματική ενοχή και τη μετάνοια, που είναι κατηγορίες χριστιανικές και μετανεωτερικές. Όπως παρατήρησε η κλασικίστρια Mary Beard, "χάθηκε το χιούμορ του ομηρικού ήρωα και μαζί του χάθηκε ολόκληρη η ανθρωπολογία της "κοινωνίας της ντροπής που τον γεννούσε". Εδώ δεν έχουμε μια νέα οπτική ματιά πάνω στον ίδιο ήρωα, αλλά αντικαταστάθηκε με έναν άλλο άνθρωπο που τυχαίνει να έχει το ίδιο όνομα.

Και εδώ βρίσκεται το πρόβλημα, γιατί αντιδρούν πολλοί (που τους κόλλησαν και την ταμπελίτσα haters λόγω της μόδας). Σε μια χαρακτηριστική σκηνή ο μόνος Έλληνας ηθοποιός μιλά ελληνικά και οι Αμερικανοί χαρακτήρες του απαντούν στα αγγλικά , we are Greeks. Η κληρονομιά του Ομήρου αποδίδεται συμβολικά σε μια σύγχρονη δυτική αφήγηση ταυτότητας, όχι επειδή τη διαπραγματεύεται με τον ελληνικό πολιτισμό, αλλά επειδή την οικειοποιείται ως πρώτη ύλη για ένα δικό της, ξένο προς τον Όμηρο, εσχατολογικό αφήγημα περί Δύσης.

Ακόμη και ακαδημαϊκοί κλασικιστές που στάθηκαν θετικά απέναντι στην ταινία παραδέχονται ότι η ταινία του Νόλαν, δεν είναι η Οδύσσεια του Ομήρου, είναι η Οδύσσεια του Νόλαν (κάτι που το έχουν καταλάβει ήδη όλοι όσοι έχουν ήδη επαφή με την εκδοχή του Ομήρου), και πρέπει να κριθεί με άλλα κριτήρια.
Αυτό είναι το επιχείρημα όσων διαφωνούν. Η χρήση του ίδιου τίτλου και της ίδιας μυθικής αυθεντίας δεν είναι μια ουδέτερη επιλογή μάρκετινγκ. Πρόκειται για έναν επιτηδευμένο δανεισμό κύρους από την Οδύσσεια, ο οποίος δεν συνοδεύεται από αντίστοιχη πιστότητα στο περιεχόμενο που γέννησε αυτό το κύρος.

Το ότι κάθε γενιά μπορεί να δίνει τη δική της ερμηνεία στην Οδύσσεια ισχύει μόνο όταν οι άνθρωποι γνωρίζουν πρώτα το πρωτότυπο και μπορούν να το συγκρίνουν με τη νέα εκδοχή. Δεν ισχύει όμως το ίδιο όταν μια πανάκριβη υπερπαραγωγή γίνεται για ένα παγκόσμιο κοινό η μοναδική εικόνα της Οδύσσειας. Σε αυτή την περίπτωση, η ταινία δεν κάνει απλώς μια προσωπική διασκευή. Διαμορφώνει το πώς θα γνωρίσουν εκατομμύρια άνθρωποι τον Όμηρο. Γι’ αυτό, όταν αλλοιώνει τόσο βαθιά το έργο, η κριτική δεν είναι υπερβολή ούτε απλώς θέμα γούστου. Είναι μια εύλογη αντίδραση κάποιων στην προσβολή του πρωτοτύπου.

Το ουσιαστικό πρόβλημα λοιπόν, δεν είναι ότι ο Νόλαν έκανε μια διαφορετική ταινία. Είναι ότι κράτησε το όνομα, τον μύθο και το κύρος της Οδύσσειας, ενώ αντικατέστησε τον ομηρικό Οδυσσέα ,τον πολυμήχανο, ανθεκτικό και αμφίσημο ήρωα της μήτεως, με έναν σύγχρονο, τραυματισμένο άνθρωπο που αναζητά κυρίως ενοχή και εξιλέωση. Δεν έχουμε μόνο μια αλλαγή σκηνοθετικής ματιάς. Είναι μια αλλαγή του ίδιου του ανθρωπολογικού και ηθικού κέντρου του έργου.
Επομένως, ας κριθεί η ταινία ως αυτόνομο έργο, χωρίς λογοκρισία και χωρίς απαγορεύσεις. Αλλά ας μην προσπερνάμε την κριτική λέγοντας ότι κάθε εποχή επανερμηνεύει τον Όμηρο. Η ελευθερία της διασκευής δεν καταργεί την υποχρέωση να αναγνωρίζουμε πότε δεν ερμηνεύουμε πλέον ένα έργο, αλλά χρησιμοποιούμε το όνομά του για να αφηγηθούμε κάτι θεμελιωδώς διαφορετικό.

Εν κατακλείδι, δεν αμφισβητώ το δικαίωμα του Νόλαν να δημιουργήσει τη δική του εκδοχή. Αμφισβητώ όμως το αν μια τόσο ριζική μεταμόρφωση μπορεί να παρουσιάζεται απλώς ως μια ακόμη Οδύσσεια.

Αδελφέ μου . Τι σεντόνια είναι αυτά; Πραγματικά respect... Άσχετα με το αν συμφωνεί η διαφωνεί κάποιος θαυμάζω την υπομονή σου να γράφεις ολόκληρα άρθρα..

 

[Pleo]

Βασικά αυτό «Το ότι κάθε γενιά μπορεί να δίνει τη δική της ερμηνεία στην Οδύσσεια ισχύει μόνο όταν οι άνθρωποι γνωρίζουν πρώτα το πρωτότυπο και μπορούν να το συγκρίνουν με τη νέα εκδοχή. Δεν ισχύει όμως το ίδιο όταν μια πανάκριβη υπερπαραγωγή γίνεται για ένα παγκόσμιο κοινό η μοναδική εικόνα της Οδύσσειας. Σε αυτή την περίπτωση, η ταινία δεν κάνει απλώς μια προσωπική διασκευή. Διαμορφώνει το πώς θα γνωρίσουν εκατομμύρια άνθρωποι τον Όμηρο. Γι’ αυτό, όταν αλλοιώνει τόσο βαθιά το έργο, η κριτική δεν είναι υπερβολή ούτε απλώς θέμα γούστου. Είναι μια εύλογη αντίδραση κάποιων στην προσβολή του πρωτοτύπου.»

Είναι logical fallacy, δεν στηρίζεται πουθενά ειδικά όταν μιλάει για πρωτότυπο (εβαλα πριν βίντεο) και στην τελική... ξύδι.

Όσον αφορά την Mary Beard...

To view this content we will need your consent to set third party cookies.
For more detailed information, see our cookies page.

Accept third party cookies

 

[ΚΩΣΤΑΣ ΖΑΓΓΟΓΙΑΝΝΗΣ]

Βασικά αυτό «Το ότι κάθε γενιά μπορεί να δίνει τη δική της ερμηνεία στην Οδύσσεια ισχύει μόνο όταν οι άνθρωποι γνωρίζουν πρώτα το πρωτότυπο και μπορούν να το συγκρίνουν με τη νέα εκδοχή. Δεν ισχύει όμως το ίδιο όταν μια πανάκριβη υπερπαραγωγή γίνεται για ένα παγκόσμιο κοινό η μοναδική εικόνα της Οδύσσειας. Σε αυτή την περίπτωση, η ταινία δεν κάνει απλώς μια προσωπική διασκευή. Διαμορφώνει το πώς θα γνωρίσουν εκατομμύρια άνθρωποι τον Όμηρο. Γι’ αυτό, όταν αλλοιώνει τόσο βαθιά το έργο, η κριτική δεν είναι υπερβολή ούτε απλώς θέμα γούστου. Είναι μια εύλογη αντίδραση κάποιων στην προσβολή του πρωτοτύπου.»

Είναι logical fallacy, δεν στηρίζεται πουθενά ειδικά όταν μιλάει για πρωτότυπο (εβαλα πριν βίντεο) και στην τελική... ξύδι.

Όσον αφορά την Mary Beard...

To view this content we will need your consent to set third party cookies.
For more detailed information, see our cookies page.

Accept third party cookies

Όσον αφορά τη Mary Beard, τι; Είναι ένα βίντεο μιάμισης ώρας, τί να καταλάβουμε από αυτό;

 

[Pleo]

Όσον αφορά τη Mary Beard, τι; Είναι ένα βίντεο μιάμισης ώρας, τί να καταλάβουμε από αυτό;

Να καταλάβουμε πως όταν χρησιμοποιούμε πηγές προκειμένου να υποστηρίξουμε το αφήγημά μας, θα πρέπει πρώτα να τις ψάχνουμε.

Εϊναι γνωστή για την κριτική της για την αρχαία Ελλάδα. Υποστηρίζει ότι η περιθωριοποίηση των γυναικών στη σύγχρονη δυτική πολιτική πηγάζει απευθείας από τα αρχαία ελληνικά πρότυπα (π.χ. η φίμωση της Πηνελόπης στην Οδύσσεια). Υπενθυμίζει ότι η αθηναϊκή δημοκρατία βασιζόταν στον αποκλεισμό των γυναικών, των μετοίκων και στη σκληρή εκμετάλλευση των δούλων.

 

[Cicadelic Ranger]

.........

Το ότι κάθε γενιά μπορεί να δίνει τη δική της ερμηνεία στην Οδύσσεια ισχύει μόνο όταν οι άνθρωποι γνωρίζουν πρώτα το πρωτότυπο και μπορούν να το συγκρίνουν με τη νέα εκδοχή. Δεν ισχύει όμως το ίδιο όταν μια πανάκριβη υπερπαραγωγή γίνεται για ένα παγκόσμιο κοινό η μοναδική εικόνα της Οδύσσειας. Σε αυτή την περίπτωση, η ταινία δεν κάνει απλώς μια προσωπική διασκευή. Διαμορφώνει το πώς θα γνωρίσουν εκατομμύρια άνθρωποι τον Όμηρο. Γι’ αυτό, όταν αλλοιώνει τόσο βαθιά το έργο, η κριτική δεν είναι υπερβολή ούτε απλώς θέμα γούστου. Είναι μια εύλογη αντίδραση κάποιων στην προσβολή του πρωτοτύπου.

.......

Ακριβως.
Εδω και χρονια εχουμε παρει χαμπαρι τι γινεται, δεν αρχισαν τωρα αυτα. Μαυρος Αχιλεας στο νετφλιξ, μαυρη Αγγλιδα βασσιλισα, και δεν συμαζευεται.
Ειναι το μοντελο που θελουν να τυπωσουν στο "μυαλο" της ηλικιας που εχουν στοχοποιησει. "Ετσι ειναι τα πραματα, χαψτε το χαπι τωρα και μη διαμαρτυρεστε".
Συντηματικοποιημενη αποδωμηση οχι των παντων βεβαια, τα των δικων μας μονο. Του λεγομενου δυτικου πολιτισμου. Τα αλλα εχουν ευνοϊκο αερακι.
Και ποιος καλυτερος πλασιέ απο το Χολλυγουντ και ενας πιασαρικος (της μοδας) σκηνοθετης για να παρει εργολαβια.
Τοσο απλα.
Για την εξηγηση ολων αυτων γενικη επαναληψη στο νημα συνομοσιολογιας. Εχει πραμα...ευγενης παραχωρηση προς διασκεδαση των μελων.
Και εκει που οι πολλοι κοιτανε καποιοι βλεπουν.

 

[Kosh]

Ευτυχως που εχουνε παρει χαμπαρι καποιοι και μας ανοιγουν τα ματια εμας που κανουμε οτι δεν καταλαβαινουμε.

Κακο πραγμα η πεποιθηση οτι καποιος κατεχει την μονη αληθεια και ολοι οι αλλοι ειναι λαθος.

υγ

βαλτε ρε σεις κανα κειμενο που γραφετε σε ενα word να το διορθωσει ορθογραφικα μας βγαινουν τα ματια αν γραφετε πολυ γρηγορα και δεν δινετε σημασια.

 

[Pleo]

Ε βέβαια. Είναι συνομωσία του Χόλλυγουντ με πλασιέ τον Νόλαν που είναι πιασαρικος και της μόδας.
Ο Νόλαν.

 

[sergiani]

Δεν υπάρχει λογική πλάνη. Το βίντεο με την κοκκινοσκουφίτσα που απαγγέλει, δεν αναιρεί αυτό που έγραψα.
Το ότι ένας άνθρωπος απαγγέλλει την Οδύσσεια στα αρχαία ελληνικά δεν αποδεικνύει ότι οι εκατομμύρια θεατές μιας παγκόσμιας κινηματογραφικής υπερπαραγωγής θα το γνωρίζουν ή θα μπορούν να το συγκρίνουν με την ταινία, όπως θα έκαναν φυσικά και με ένα βιβλίο της Οδύσσειας.

Όσον αφορά την παράθεση των ταινιών που μπήκαν παραπάνω, , ισχύει ότι έγραψα και με τις διασκευές των αρχαίων. Ούτε οι αρχαίοι (και νόμιζα πως δεν ήθελε ιδιαίτερη ευφυΐα να καταλάβετε πως ούτε και όλοι οι υπόλοιποι στο μέλλον, όπως οι ταινίες που αναφέρθηκαν) δεν έκαναν αυτό που έκανε ο Νόλαν. Μόνο αυτός άλλαξε τόσο πολύ την Οδύσσεια που πλέον δεν είναι Οδύσσεια. (με τους όρους που εξήγησα.

Και όσον αφορά την beard θα το αναλύσω λίγο παραπάνω εδώ ως σκέψη. Η Beard δεν είπε αυτολεξεί τη φράση: "χάθηκε το χιούμορ του ομηρικού ήρωα και μαζί του χάθηκε ολόκληρη η ανθρωπολογία της κοινωνίας της ντροπής που τον γεννούσε". Τα εισαγωγικά στη φράση είναι δικό μου λάθος.

Ήθελα να γράψω: "χάθηκε το χιούμορ του ομηρικού ήρωα" (και μαζί του χάθηκε ολόκληρη η ανθρωπολογία της "κοινωνίας της ντροπής που τον γεννούσε) Αντί να βάλω παρένθεση ( ) για να ξεκαθαρίσω πως ήταν η δική μου ερμηνεία, έβαλα μέσα στην κούραση εισαγωγικά.

Η Beard πράγματι επισημαίνει ότι η ταινία χάνει το χιούμορ του ομηρικού έργου και την "elusive sexiness" του, δηλαδή μια βασική πλευρά της ζωντάνιας, της ειρωνείας και της πολυπλοκότητας του ομηρικού κόσμου.
Εγώ πρόσθεσα το ερμηνευτικό συμπέρασμα ότι αυτή η απώλεια σημαίνει και απώλεια μιας ολόκληρης ανθρωπολογίας. Δεν ήθελα να πλατιάσω πιο πολύ αλλά τώρα πρέπει να το κάνω.

Για να εξηγήσω τι εννοούσα με την ανθρωπολογία της κοινωνίας της ντροπής, όταν ερμηνευτικά το συσχέτισα με την έλλειψη χιουμορ του Οδυσσέα.
Αναφέρομαι στη γνωστή θεωρία του E. R. Dodds στο The Greeks and the Irrational, σύμφωνα με την οποία ο ομηρικός κόσμος οργανώνεται περισσότερο γύρω από την τιμή, τη φήμη, τη δημόσια αναγνώριση και την κοινωνική αποδοχή παρά γύρω από την εσωτερική ενοχή με τη σύγχρονη ψυχολογική έννοια. Πρόκειται για καθιερωμένη ερμηνευτική θέση, όχι για δικό μου αυθαίρετο όρο.

Αυτό έχει σημασία για τον Οδυσσέα. Ο ομηρικός ήρωας είναι πολυμήχανος, ειρωνικός, παιγνιώδης και ικανός να επιβιώνει μέσα από τη μήτιν, ενώ η επιστροφή του αφορά την αποκατάσταση της τιμής, του οίκου και της θέσης του στην κοινότητα. Η Mary Beard κάνει μια συγγενή παρατήρηση για την ταινία, λέγοντας "there weren’t any jokes" και ότι η Οδύσσεια Ομήρου είναι "full of irony, wit, and sometimes actual jokes", ενώ στην ταινία του Νόλαν "all that has gone to become very serious".

Επομένως, το επιχείρημά μου στο σχόλιό μου ήταν ότι, όταν η ειρωνεία, το χιούμορ, η μήτις και η κοινωνική διάσταση του ήρωα αντικαθίστανται από ένα σύγχρονο αφήγημα τραύματος και ενοχής, δεν αλλάζει απλώς η σκηνοθετική ματιά. Αλλάζει το ηθικό και ανθρωπολογικό κέντρο του Οδυσσέα. Η σύνδεση με την "κοινωνία της ντροπής" είναι δική μου ερμηνεία, η παρατήρηση της Beard για την απώλεια του χιούμορ και της ειρωνείας είναι δική της.

Spoiler

Σε μια "κοινωνία της ενοχής" (όπως η σημερινή): Ο άνθρωπος έχει εσωτερική συνείδηση. Αν κάνει κάτι κακό, νιώθει τύψεις και ενοχή, ακόμα κι αν δεν τον δει κανένας. Αυτό που τον νοιάζει είναι να εξιλεωθεί εσωτερικά και να νιώσει καλά με τον εαυτό του και τον Θεό.

Σε μια "κοινωνία της ντροπής" (όπως του Ομήρου): Το αν ένας άνθρωπος είναι καλός ή κακός, άξιος ή ανάξιος, εξαρτάται από το πώς τον βλέπουν οι άλλοι. Το ύψιστο αγαθό είναι η τιμή (η δημόσια αναγνώριση, η φήμη και η δόξα). Η μεγαλύτερη καταστροφή δεν είναι να έχεις τύψεις, αλλά να χάσεις το πρόσωπό σου, να γελοιοποιηθείς ή να σε περιφρονήσουν οι άλλοι δηλαδή, η ντροπή.

Γιατί το σύνδεσα με την Οδύσσεια του Νόλαν ?
Ο ομηρικός Οδυσσέας δεν βασανίζεται από τύψεις με τη σύγχρονη, ψυχολογική έννοια. Είναι ένας ήρωας που παλεύει να επιβιώσει, να ξεγελάσει τους εχθρούς του με χιούμορ και πονηριά, και να κερδίσει πίσω την τιμή του, τον οίκο του και τη θέση του στην κοινωνία, ώστε να μην υποστεί την ντροπή να του φάνε το βιος οι μνηστήρες.

Όταν λοιπόν ο Νόλαν φτιάχνει έναν Οδυσσέα σκοτεινό, χωρίς χιούμορ, που βασανίζεται από το τραύμα του πολέμου και την ενοχή, αλλάζει εντελώς τον τύπο του ανθρώπου. Τον βγάζει από την αρχαία κοινωνία της ντροπής (όπου μετράει η τιμή, η έξυπνη επιβίωση και η νίκη επί των αντιπάλων) και τον κάνει έναν σύγχρονο άνθρωπο που παλεύει με τις εσωτερικές του τύψεις (κοινωνία της ενοχής).

Δεν έβαλα "πηγή" με την Beard να κάνει λόγο για την απώλεια του χιούμορ, αυτές οι πληροφορίες ήταν διάσπαρτες εδώ κι εκεί και δεν θυμόμουν που τις είχα δει. Παρακάτω τα λινκ. Ένα απο το The times όπου αν και απαιτει συνδρομή, μπορείτε να διαβάσετε τον τίτλο, ένα από το infobae το οποίο πρέπει να κάνετε μετάφραση της ιστοσελίδας, κι ένα από ένα βίντεο που ακούγεται η Beard να μιλά για το χιούμορ. (στο 6:21)

Spoiler

https://www.thetimes.com/culture/film/article/mary-beard-the-odyssey-sg3hhq087

https://www.infobae.com/cultura/202...ristopher-nolan-pero-cuestiona-sus-omisiones/

To view this content we will need your consent to set third party cookies.
For more detailed information, see our cookies page.

Accept third party cookies

 

[Φρα.Πε.]

βαλτε ρε σεις κανα κειμενο που γραφετε σε ενα word να το διορθωσει ορθογραφικα μας βγαινουν τα ματια αν γραφετε πολυ γρηγορα και δεν δινετε σημασια.

Όχι, αυτό είναι flag, γιατί βγαίνουν σεργιάνι οι συνφορουμίτες και ψάχνουν το κείμενό σου ακόμα και για τόνους ή σύνταξη, και λένε ότι είναι AI.

το original

Spoiler: εδώ

οχι αυτ ειναι flag γιατιί βγαίνυν σεργιάνι oι συνφορουμιτες και ψαχνουν το κείμεν ο σου ακομα και για τονους, σύνταξη) κ λένε οτι είναι αi

 

[Pleo]

Το πιο αστείο απ' όλα ήταν που παραβιαζονται τα πνευματικά δικαιώματα του Ομήρου...

Η ρητορική είναι πολύ εύκολα ανιχνεύσιμη από πού προέρχεται. Θα μιλάει για πρωτότυπα, για αρχέτυπα, για προστασία αυτών και γενικώς θα περιφέρεται γύρω από το πόσες μέρες αντέχει το ντη εν έη χωρίς να αλλοιωθεί έξω από το ψυγείο.

 

[sergiani]

Υπάρχει και η κορυφαία συνέντευξη της Zhong Shu με τον Νόλαν, η οποία είχε αναρτηθεί αλλά αφαιρέθηκε.
Γίνονται πολύ σοβαρές ερωτήσεις και ο Νόλαν τις απαντά...όπως τις απαντά.

To view this content we will need your consent to set third party cookies.
For more detailed information, see our cookies page.

Accept third party cookies

​

 

[sergiani]

Αυτό που μου έκανε εντύπωση στη συνέντευξη δεν είναι τόσο όσα λέει ο Νόλαν, όσο ο τρόπος με τον οποίο αποφεύγει να απαντήσει ξεκάθαρα σε κρίσιμα ερωτήματα. Σε κάθε δύσκολη ερώτηση καταφεύγει σε μια σταθερή τεχνική. Μεταθέτει την ευθύνη αλλού, αντί να απαντήσει ο ίδιος προσωπικά.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι όταν η δημοσιογράφος τον ρωτά αν εκχριστιάνισε την Οδύσσεια, εισάγοντας την έννοια της μεταμέλειας, η οποία δεν υπάρχει ούτε στην ελληνική γλώσσα ούτε στο κείμενο του Ομήρου. Ο Νόλαν δεν απαντά με ένα καθαρό ναι ή όχι. Λέει ότι αυτή η αίσθηση μεταμέλειας είναι κάτι που εμείς, ως θεατές, φέρνουμε στην ιστορία, φορτώνοντας έτσι στο κοινό μια αλλαγή που στην πραγματικότητα έκανε ο ίδιος στο σενάριο. Είναι μια κομψή μετάθεση ευθύνης, αφού αλλάζει το κείμενο του Ομήρου αλλά αρνείται να αναλάβει την πατρότητα της αλλαγής.

Το ίδιο μοτίβο επαναλαμβάνεται κι όταν τον ρωτά αν ο Οδυσσέας οφείλει να μετανοήσει για την ύβρη του. Αντί να απαντήσει, αντιστρέφει το ερώτημα ρωτώντας τι διαφορά θα έκανε τελικά μια τέτοια μεταμέλεια. Είναι μια απάντηση που δείχνει φιλοσοφική σκέψη, αλλά στην ουσία αποφεύγει να πάρει θέση για το αν η ταινία δικαιώνει ή καταδικάζει τον ήρωά της.

Το πιο αποκαλυπτικό σημείο έρχεται όμως λίγο αργότερα, όταν η δημοσιογράφος του λέει ανοιχτά ότι ζούμε σε μια (σύγχρονη) εποχή που απαιτεί συγγνώμη από τη μεγαλοφυΐα, και τον ρωτά πώς αντιμετωπίζει ο ίδιος αυτή την απαίτηση. Ο Νόλαν και εδώ δεν απαντά προσωπικά, αλλά καταφεύγει σε μια τεχνική ανάλυση περί προσδοκιών του κοινού και δημοκρατικής ευαισθησίας, καταλήγοντας πως ναι, οφείλει να ζητάει συγγνώμη. Το παρουσιάζει όμως ως αναγκαιότητα του σύγχρονου αφηγηματικού μηχανισμού του Χόλιγουντ, ποτέ ως δική του προσωπική πεποίθηση, ώστε μια ιδεολογική επιλογή να μοιάζει με ουδέτερη τεχνική ανάγκη.

Το θεμέλιο πάνω στο οποίο χτίζεται όλη αυτή η αναθεωρητική προσέγγιση φαίνεται καθαρά στην τελευταία ερώτηση, όταν τον ρωτούν τι είναι οι θεοί. Ο Νόλαν τους μετατρέπει σε καθαρά ψυχολογικά κατασκευάσματα, σε απλές προβολές των ανθρώπων, όχι σε πραγματικές δυνάμεις με δική τους υπόσταση. Αν όμως οι θεοί δεν είναι πραγματικοί αλλά απλώς εσωτερικές προβολές, τότε και η ξενία, η τιμωρία και η ηθική τάξη του ομηρικού κόσμου παύουν να είναι σταθερά δεδομένα του κειμένου και γίνονται ελεύθερο υλικό, έτοιμο να αναδιαμορφωθεί σύμφωνα με όποιο σύγχρονο αφήγημα επιλέξει ο εκάστοτε σκηνοθέτης, είτε αυτό είναι έμφυλο είτε ψυχολογικό.

Δεν είναι τυχαίο ότι σε άλλη συνέντευξη ο ίδιος ο Νόλαν έχει παραδεχτεί πως αφαίρεσε τη σκηνή της απαγχόνισης των υπηρετριών στο τέλος, επειδή τη θεώρησε μισογυνιστική στο πρωτότυπο, και ότι βασίστηκε στη μετάφραση της Emily Wilson, η οποία η ίδια περιγράφει τη δουλειά της ως διόρθωση ενός κειμένου που θεωρεί ανδροκεντρικό. Ο ίδιος ο Όμηρος δεν αντιμετώπιζε ποτέ αυτή τη σκηνή ως ζήτημα φύλου, αλλά ως ζήτημα προδοσίας και πίστης. Στη συνέντευξη που συζητάμε εδώ, ο Νόλαν δεν αρνείται αυτές τις αλλαγές, απλώς τις τυλίγει σε αφηρημένη γλώσσα περί σύγχρονης ευαισθησίας του κοινού, ώστε να μη φανούν ως προσωπική ιδεολογική επιλογή.

Το συμπέρασμά μου είναι πως ο Νόλαν δεν λέει ποτέ ανοιχτά ότι ήθελε να περάσει ένα μήνυμα κατά της πατριαρχίας. Το πετυχαίνει μέσα από μια αλυσίδα μικρών αποφυγών, μεταθέτοντας την ευθύνη στο κοινό, απαντώντας με ερωτήσεις αντί για απαντήσεις, επικαλούμενος τεχνικές αναγκαιότητες αντί για προσωπικές πεποιθήσεις, και εκκοσμικεύοντας τους θεούς με τρόπο που αφαιρεί τον ίδιο τον ηθικό και θεολογικό σκελετό πάνω στον οποίο στηρίζεται ο Όμηρος. Το αποτέλεσμα, όπως έχουν επισημάνει και κλασικιστές από πανεπιστήμια όπως η Οξφόρδη, είναι μια ταινία με ελάχιστα ομηρικά και σχεδόν καθόλου ελληνικά στοιχεία.
Όχι επειδή ο Νόλαν στερείται ταλέντου, αλλά επειδή επέλεξε να χτίσει πάνω στο κύρος του Ομήρου ένα εντελώς διαφορετικό, σύγχρονο ιδεολογικό αφήγημα, χωρίς ποτέ να το ομολογήσει ευθέως στη συνέντευξη.

 

[Pleo]

Και αφού ο Νόλαν τελικά δεν έφτιαξε μια ταινία κατά της πατριαρχίας και όλα όσα έχουν φαντασιωθεί όσοι τον κατηγορούν, θα βγάλουμε συμπερασμα ότι αυτό ήθελε να κάνει.

 

[sergiani]

Η αποδόμηση της πατριαρχίας στην τέχνη δεν χρειάζεται να εμφανίζεται με μια ταμπέλα που γράφει "κάτω η πατριαρχία". Γίνεται μέσα από την αποκαθήλωση των αρχετύπων πάνω στα οποία στηρίχθηκε ιστορικά ο δυτικός πολιτισμός.

Ο ομηρικός Οδυσσέας είναι ένα από τα κορυφαία αρχέτυπα του ισχυρού, κυρίαρχου και πολυμήχανου άνδρα ήρωα. Όταν, λοιπόν, ο Νόλαν αφαιρεί από τον χαρακτήρα το ομηρικό μεγαλείο και το αντικαθιστά με ενοχή, μεταμέλεια, ψυχικά τραύματα και ανάγκη εξιλέωσης, δεν κάνει απλώς μια ουδέτερη "σύγχρονη" διασκευή. Αποδομεί τον ήρωα και τον επανεντάσσει στο σημερινό ιδεολογικό πλαίσιο, όπου το μεγαλείο πρέπει να απολογείται για την ίδια του την ύπαρξη.

Αυτό δεν είναι κάτι που το φαντάστηκαν οι επικριτές του. Είναι ήδη μέσα στην ταινία. Η εισαγωγή της χριστιανικής έννοιας της εξιλέωσης, η μετατροπή της ομηρικής ηρωικής δράσης σε ψυχολογικό δράμα ενοχής, η αφαίρεση ή αλλαγή κρίσιμων επεισοδίων και η υποβάθμιση των θεών από πραγματικές δυνάμεις σε ψυχολογικές προβολές. Η ταινία δεν αναπαράγει απλώς την Οδύσσεια. Αντικαθιστά τον ομηρικό κόσμο με ένα σύγχρονο, ψυχολογικοποιημένο και ιδεολογικά αναθεωρημένο αφήγημα.

Γι’ αυτό η Κινέζα δημοσιογράφος δεν τον ρώτησε αν η ταινία περιέχει αυτή την ατζέντα. Το γνώριζε ήδη πως την περιέχει, επειδή είχε δει την ταινία. Η ερώτησή της ήταν αν η εισαγωγή της ενοχής, της μεταμέλειας και της εξιλέωσης ήταν δική του ιδεολογική επιλογή ή αν αποτέλεσε συμβιβασμό με τις απαιτήσεις της σύγχρονης πολιτισμικής εποχής και του Χόλιγουντ.

Όταν του είπε "Ζούμε σε μια εποχή που απαιτεί συγγνώμη από το μεγαλείο", δεν αναφερόταν απλώς στο σήμερα ως χρονική περίοδο. Αναφερόταν στη σύγχρονη δυτική κουλτούρα, η οποία αντιμετωπίζει ολοένα και περισσότερο το μεγαλείο, την εξαιρετικότητα και την ισχύ με καχυποψία. Ο μεγάλος ήρωας δεν αρκεί πλέον να είναι μεγάλος. Πρέπει να εμφανίζεται ένοχος, τραυματισμένος, αυτοκριτικός και πρόθυμος να απολογηθεί για τη δύναμή του.

Με άλλα λόγια, η δημοσιογράφος τον ρώτησε: "Ήθελες εσύ να αποδομήσεις τον Οδυσσέα ή υποχρεώθηκες να προσαρμοστείς στις προσταγές της εποχής" ?

Και ο Νόλαν δεν απάντησε ότι αυτή ήταν μια καθαρά προσωπική ιδεολογική του επιλογή. Αντίθετα, επικαλέστηκε τις προσδοκίες του κοινού, τους αφηγηματικούς μηχανισμούς και τις απαιτήσεις της σύγχρονης εποχής. Δηλαδή, αντί να αναλάβει ευθέως την πατρότητα της αλλαγής, την παρουσίασε ως σχεδόν αναπόφευκτη συνέπεια του σύγχρονου πολιτισμικού και κινηματογραφικού περιβάλλοντος.

Οπότε πλέον δεν συζητάμε αν το έκανε, δεν το αρνήθηκε. Και χρέωσε τους άλλους για αυτό. Και επειδή κάποιοι μπορεί να ρωτήσουν τι τελικά έκανε, ποιος είναι ο ορισμός.
Εκτός την "συμπερίληψη", "διαφορετικότητα", έχουμε και "αντιπατριαρχική αποδόμηση του ομηρικού ηρωικού προτύπου".

 

[Kosh]

Ε βέβαια. Είναι συνομωσία του Χόλλυγουντ με πλασιέ τον Νόλαν που είναι πιασαρικος και της μόδας.
Ο Νόλαν.

Που δεν εχει κανει ποτε director's cut επειδη εχει τοση δυναμη στις δημιουργιες του που δεν χρειαστηκε ποτε να κανει τα χατηρια των παραγωγων.

Μαλλον γερασε και κολλαει τα τελευταια ενσημα και αυτος

 

[songless_bird]

Που δεν εχει κανει ποτε director's cut επειδη εχει τοση δυναμη στις δημιουργιες του που δεν χρειαστηκε ποτε να κανει τα χατηρια των παραγωγων.

Μαλλον γερασε και κολλαει τα τελευταια ενσημα και αυτος

Συνήθως είναι και παραγωγός στις ταινίες του οποτε τι χατήρι να κάνει στον εαυτό του ;
Από το Oppenheimer μάλιστα του δίνουν και πόστο από το πρώτο δολάριο εσόδων. Το Oppenheimer έπιασε τα 975 εκ. στο box office και έβγαλε για την universal 200 εκτ. Μια ταινία με budget 100 εκτ και προώθηση αλλά 100 . Γιατί ο Νολαν πήρε 15% και "χρεωσε" 100 εκ. επιπλέον το στούντιο. Ακούγεται ότι στην Οδύσσεια το ποσοστό πήγε στα 20% .

 

[Pleo]

Που δεν εχει κανει ποτε director's cut επειδη εχει τοση δυναμη στις δημιουργιες του που δεν χρειαστηκε ποτε να κανει τα χατηρια των παραγωγων.

Μαλλον γερασε και κολλαει τα τελευταια ενσημα και αυτος

Στην κοινωνιολογία εξηγείται γιατί όταν υπάρχει πόλωση ανεβαίνει το identity politics.

Στη προσπάθεια να βρει συμμάχους το άτομο, θα υιοθετήσει μέχρι και τις πιο ακραίες θέσεις. Στην υιοθέτηση των ακραίων θέσεων θα υπάρξει η στιγμή που θα εθελοτυφλεί ακόμα και σε εκείνα που είναι μπροστά στα μάτια του και πιο προφανή κι από τον ήλιο.
Έτσι θα δει για παράδειγμα τον Νόλαν να ερωτάται για ένα θέμα, να απαντάει ο ίδιος αρνητικά αλλά το άτομο να εκλαμβάνει την απάντηση ως θετική.
Δεν είναι παράξενο όσο δεν είναι παράξενο να πιστεύει το ίδιο άτομο ότι μπορεί να καταπολεμήσει τον κορονοιό πίνοντας χλωρίνη.

Το σημαντικό εδώ είναι να τα γνωρίζεις αυτά από πριν και να καταλαβαίνεις για ποιο λόγο γράφονται.