Εφ΄όσον το θέτεις το θέμα, θα επιχειρηματολογήσω κι εγώ. α. δεν έχει καμία δουλειά το κράτος να κάνει κοινωνική πολιτική με το ρεύμα. Αυτός που έχει μεγαλύτερη κατανάλωση και πληρώνει παραπάνω ΥΚΩ δεν είναι κατ' ανάγκη πλουσιότερος. Η κοινωνική πολιτική γίνεται με την φορολογία. Το ότι μετατοπίζεται στο ρεύμα έχει να κάνει με την ανικανότητα του ελληνικού κράτους να φορολογήσει όλους δίκαια. Ένας κάτοικος της Φλώρινας με αντλία θερμότητας θα πληρώνει χιλιάδες KWh κάθε χειμώνα με ΥΚΩ 0,085. Είναι δίκαιο αυτό; ΥΚΩ είτε πρέπει να μηδενιστεί τελείως είτε στη χειρότερη να γίνει flat χρέωση.
Πάγιο παρόχου: μία πάγια χρέωση υποτίθεται καλύπτει πάγια έξοδα. Πχ στη συνδρομητική τηλεόραση πληρώνεις πάγια χρέωση γιατί η διαφορά με το αν βλέπεις μέρα νύχτα ή μια φορά το μήνα δεν αλλάζει κάτι στα πάγια έξοδα της εταιρείας που σου προσφέρει την υπηρεσία. Τι πάγια έξοδα έχει ο πάροχος ρεύματος; Αν δε καταναλώσω τίποτα, 0, τον βάζω μέσα σε κάτι; Όχι, οπότε γιατί να έχει πάγια χρέωση; Αυτά που λες περί ελεύθερης αγοράς δεν ισχύει, το ρεύμα δεν είναι ελεύθερη αγορά, είναι ρυθμιζόμενη αγορά. Οπότε η επιβολή μηδενικού παγίου σε όλους δε θα αποτελούσε πρόβλημα επηρρεασμού της ανταγωνιστικότητας, αφού θα ίσχυε σε όλους. Οι πάροχοι χρησιμοποιούν το πάγιο για να "ξεγελούν" πελάτες - το ίδιο για μένα ισχύει και με την έκπτωση συνέπειας που σε κάποιους πλέον φτάνει το 100% - δε θα έπρεπε να επιτρέπεται κάτι τέτοιο.
Στο ΔΕΔΔΗΕ έγινε το αντίθετο αυτό που γράφεις, αυξήθηκε η πάγια χρέωση ανά KVA και μειώθηκε η χρέωση κατανάλωσης. Ήταν μια κοντόφθαλμη επιλογή για να αποκτήσουν άμεσα κάποια έσοδα εκμεταλλευόμενοι το γεγονός πως δε μπορείς να έχεις τριφασικό με λιγότερο από 25KVA. Αν εγώ πχ χρειάζομαι 17KVA, γιατί να χρεώνομαι για 25 παγίως; Αυτό αλλάζει στην ωρομέτρηση όπως έγραψα παραπάνω αλλά κι εκεί δεν είναι διάφανο.
Η αγορά ενέργειας δεν είναι ασύδοτη, δεν έχουμε αναρχοκααπιταλισμό. Η αγορά είναι ρυθμιζόμενη και για αυτό έχουμε Ανεξάρτητη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας (που πια έχει και άλλους τομείς πέρα από την ενέργεια στην Ελλάδα).
Η βουλή βάζει το πλαίσιο νομοθετώντας και η ανεξάρτητη αρχή ελέγχει και ρυθμίζει βάσει του νομικού πλαισίου.
Είναι δεδομένο και καθολικά αποδεκτό παγκόσμια πως πρέπει να έχεις κοινωνικά τιμολόγια / lifeline tariffs. Αυτά βέβαια πρέπει να είναι σωστά οριοθετημένα ώστε να πηγαίνουν σε αυτούς που έχουν ανάγκη και όχι σε οποιονδήποτε. Το νομοθετικό πλαίσιο ορίζει πως γίνεται αυτό.
Είναι δεδομένο επίσης πως τα κοινωνικά τιμολόγια είναι υποτιμολογημένα σε σχέση με το κόστος και έτσι χρειάζονται επιδότηση.
Ένας νομοθέτης έχει πολλούς τρόπους να επιδοτήσει:
- Άμεσα στον καταναλωτή με κουπόνια τα οποία εξαργυρώνει και το κόστος στον κρατικό προϋπολογισμό.
- Απευθείας στην εταιρία πώλησης ρεύματος καλύπτοντας το ποσό που το πλαίσιο προβλέπει. Πάλι πάει στον κρατικό προϋπολογισμό.
- Έμμεση επιδότηση στην εταιρία - πχ η ΔΕΗ παλιά είχε δωρεάν πρόσβαση στο λιγνίτη που είναι εθνικός πόρος και δεν τον πλήρωνε. Επειδή έπαιρνε αυτή την πρώτη ύλη δωρεάν μπορούσε να έχει και πολύ φθηνότερες τιμές μεταπώλησης.
- Μέσω ειδικών λογαριασμών που τα λεφτά μαζεύονται και έτσι διασφαλίζεις ότι θα καλύψουν μόνο δαπάνες σχετικές με αυτά και όχι άλλες τρύπες.
- Θα μπορούσε να έχει κάποιο Levy μέσω του οποίου θα μάζευε χρήματα και μετά θα τα διένειμε για τα κοινωνικά τιμολόγια.
- Πολλά υβριδικά μοντέλα ανάλογα με τις πραγματικότητες της κάθε αγοράς.
Αυτά στη θεωρία.
Πάμε στην πράξη. Προφανώς έχεις δίκαιο ότι πχ κάποιος στη Φλώρινα θέλει πολύ περισσότερα χρήματα για να θερμάνει το σπίτι του από κάποιον στην Κρήτη. Αλλά θα πρέπει να το βλέπουμε συνολικά ότι και κάποιος στην Κρήτη θέλει πολύ περισσότερα χρήματα για κλιματισμό από ότι κάποιος στη Φλώρινα.
Για αυτά και πολλά άλλα κάνεις μελέτες τεχνικές πάνω στις οποίες θα αναπτύξεις το ρυθμιστικό πλαίσιο.
Το πως το αντιμετωπίζεις πάλι έχεις πολλές δυνατότητες. Στην Ελλάδα ναι ο κάτοικος της Φλώρινας θα πληρώσει παραπάνω ΥΚΩ γιατί πρέπει να θερμανθεί με ρεύμα. Όμως ταυτόχρονα υπάρχει επίδομα θέρμανσης το οποίο προβλέπει και θέρμανση με αντλία θερμότητας.
Πέρα από το βασικό επίδομα θέρμανσης υπάρχει και διαφοροποίηση ανάλογα σε ποια περιοχή της Ελλάδας ζεις. Προφανώς αυτός στη Φλώρινα θα πάρει μεγαλύτερο από αυτόν που είναι στην Κρήτη και σίγουρα θα υπερκαλύψει και το παραπάνω ΥΚΩ που είναι αμεληταίο σε σχέση με το σύνολο του επιδόματος.
Από την άλλη ίσως δεν είναι τόσο κοινωνικά δίκαιο που ο κάτοικος της Κρήτης πληρώνει πολύ περισσότερο ΥΚΩ γιατί λειτουργεί τα κλιματιστικά περισσότερο. Όμως ο κλιματισμός μπορεί να θεωρηθεί από το νομοθέτη πολυτέλεια και να μην ληφθεί υπόψη. Υπάρχουν πολλές παράμετροι.
Πάμε τώρα στους λογαριασμούς. Η βασική αρχή είναι ότι σε ένα λογαριασμό έχεις
- Άσχετες χρεώσεις (πχ ΕΡΤ ή ΤΑΠ) που απλά διευκολύνει το κράτος να τα προσθέτει στο λογαριασμό ρεύματος.
- Χρεώσεις για την καθαυτή ενέργεια που καταναλώνεις
- Ρυθμιζόμενες χρεώσεις για την κατανάλωση που κάνεις με δεδομένη την παροχή που έχεις ώστε να είναι διάφανο το τι παίρνει ο ΔΕΔΔΗΕ / ΑΔΜΗΕ για τα δίκτυα.
Αυτά πολυ χοντρικά για το κόστος
Για το τι πληρώνεις οι εταιρίες δεν μπορούν να πειράξουν ούτε τις άσχετες χρεώσεις, ούτε και τις ρυθμιζόμενες χρεώσεις. Μπορούν όμως να κάνουν ότι τους επιτρέπει το ρυθμιστικό πλαίσιο για την τιμολόγηση της καθαυτής ενέργειας που καταναλώνεται.
Πίσω στη θεωρία. Ουσιαστικά η τελική τιμή είναι χοντρικά από το ένα άκρο που λέει μηδέν "πάγιο" και με μια μαθηματική εξίσωση το κόστος για τις kWh (μπορεί να είναι γραμικό, μπορεί να είναι κλιμακωτό κλπ) και το άλλο άκρο που λέει μόνο ένα "πάγιο" που περιλαμβάνει προσυμφωνημένη υπηρεσία. Η κάθε εταιρία μπορεί να φτιάξει ότι θέλει σε αυτά τα όρια. Και στην πράξη στην Ελλάδα έχουμε σχεδόν τα πάντα - το μόνο που δεν έχουμε είναι με ένα συγκεκριμένο ποσό απεριόριστη κατανάλωση ενέργειας (που είναι και αδύνατο, εκτός αν βάλεις "πολιτική ορθής χρήσης" που στην πράξη το κάνει να μην είναι απεριόριστο).
Είναι δύσκολο ο καταναλωτής να ξέρει ποιο είναι το καλύτερο για αυτόν τιμολόγιο στην Ελλάδα; ΞΕΚΑΘΑΡΑ. Δεν ξέρουν όλοι να φτιάχνουν εξελόφυλλα. Και αυτή η υπερπροσφορά διαφορετικών τιμολογίων δημιουργεί σύγχυση. Αυτό είναι προφανώς
τεράστια αστοχία του πλαισίου.
Λύσεις υπάρχουν; Αν ήθελαν ναι φυσικά. Πως; Ένα μικρό παράδειγμα. Μέσω gov.gr μια νέα εφαρμογή που τραβάει τα ιστορικά δεδομένα κατανάλωσης αυτόματα (έτσι και αλλιώς πια οι λογαριασμοί είναι συνδεδεμένοι με ΑΦΜ) και υπολογισμός αυτόματος τι θα πληρώνει ο καταναλωτής με όλα τα πιθανά τιμολόγια που έτσι και αλλιώς είναι δημοσιευμένα (
https://energycost.gr/) και κατάταξη.
Όλα τα παραπάνω έχουν να κάνουν με τη προσέγγιση.
Προφανώς ΔΕΝ μπαίνω σε κριτική γιατί πχ ο ΔΕΔΔΗΕ έχει πάγιο τόσο και κυμαινόμενο τόσο κλπ. Αυτά για να τα απαντήσεις θέλεις μελέτες και νούμερα. Φυσικά και πιστεύω ότι κατά πάσα πιθανότητα δεν είναι βέλτιστα υπολογισμένα, μέχρι να μου αποδείξει κάποιος το αντίθετο. Αλλά είναι τελείως διαφορετικό να λέμε ότι "το να υπάρχει πάγιο είναι λάθος" αντί να λέμε "είναι δίκαιες, εύλογες και δικαιολογημένες οι τιμες συνολικά;"
