Περί espresso... (μηχανές, μύλοι, εκχύλιση και άλλα όμορφα)

[Γιώργος Κυριακαράκος]

καλως τα δεχτηκες. βαλε καμια φωτο να παιρνουμε ιδεες

Μόλις γύρισα από επαγγελματικό ταξίδι και έχει προτεραιότητα η συναρμολόγηση του ποδηλάτου του μικρού. Αλλά νομίζω πως έχω ότι χρειάζομαι για να το προχωρήσω (καλώδια, ακροδέκτες, αρχική δρομολόγηση καλωδίου μακριά από πολύ ζέστη και νερό (όσο γίνεται σε μια καφετιέρα) και μαγνήτη για τοποθέτηση στο πλάι αριστερά.

 

[nickolas]

Πριν το 3ήμερο καταλάθος έκοψα περισσότερο καφέ στο πορταφίλτερ (οκ 1.5 γραμμάριο πάνω όχι κάτι τρελό). Είπα με την ευκαιρία να δοκιμάσω να περάσω από 2 πιέσεις πριν ανέβω στα 9 bar. Έτσι το άφησα 3 -περίπου- δευτερόλεπτα στα 2.5 περίπου bar και άλλα 3 στα 6 bar και μετά ανέβασα μαλακά στα 9. Άλλος καφές. Άλλη γεύση, άλλο άρωμα. Πραγματικά ήταν σαν να είχα αγοράσει τελείως άλλους κόκκους. Απίστευτο. Και η γεύση δεν ήταν τυχαία, την πήρα και τις 2 φορές.

Το δέμα από Κίνα με το ρυθμιστή στροφών του μοτέρ μόλις έφτσσε. H παραγγελία 22 Απριλίου και 3 Μαίου την είχα στα χέρια μου. Θα παίξει ΠΟΛΥ παιχνίδι!

σημερα μπηκε το ντιμερ στην gaggia. τρελη διαφορα, μεγαλυτερη και απο οταν ειχα βαλει το ελατηριο 9 μπαρ!
αν και το ντιμερακι δεν ειναι πολυ γραμμικο , με μεγαλη διαδρομη μεχρι να αρχισει να λειτουργει ικανοποιητικα η αντλια , η προεκχυλιση που κανω αλλαζει το καφε
αλλά την μεγαλυτερη διαφορα , την παιρνεις (υπερ της γευσης) οταν μειωνεις την παροχη νερου καθως η εκχυλιση προχωρα

και δεν εχει μπει ακομα το pid καθως περιμενω παρτς απο κινα
το ντιμερακι ομως ειναι το πιο ευκολο κομματι, το κοστος ελαχιστο, η διαφορα στη γευση ειναι γιγαντιαια οπως το λεει και ο γιωργος!
και το μεγαλο "μυστικο", η ελατωση της παροχης νερου καθως περνουν τα δευτερολεπτα.
δυστυχως η gaggia δεν εχει (ακομα) μετρητη πιεσης οπότε βαδιζω στο περιπου, μετο "αυτι".
με τον ντεκαφεινε της νταλμαυρ, και ξερετε οτι οι ντεκαφεινε υστερουν συνηθως σε γευση σε σχεση με τους κανονικους, πηρα το καλυτερο σφηνακι που μου εχει δωσει η gaggia, καλυτερο και απο τον μικρομιλ της ταφ!
οπως το λεει και ο γιωργος, καμια σχεση ο καφες χωρις ντιμερ , με αυτη την φτηνη μετατροπουλα!

εξακολουθω και ακολουθω τον κανονα της κλασικ για τη θερμοκρασια κατα μεσο ορο , αφου κανουμε μερικες βολες με νερο , περιμενουμε να αναψει το λαμπακι, μετραμε 10 δευτ, παταμε ατμο, περιμενουμε 5 δευτ ακομα κλεινουμε ατμο και ξεκιναμε προεκχυλιση απο το ντιμερ. επειτα εκχυλιση στα 9 μπαρ και καθως προχωρα η εκχυλιση, γραμμικα οσο ειναι δυνατον ριχνουμε την παροχη νερου (αρα και τη πιεση). κανω πειραματα τωρα με τους χρονους και την παροχη.
και αυτα εχοντας ξεχασει το "κολπακι" (το εργαλειακι) για να φευγουν οι πολυ ψιλοι κοκκοι, στην πατρα

απιστευτη διαφορά για οποιον θελει να πειραματιστει, απαραιτητη μόντα για οποιον εχει μηχανη εσπρεσσο!
αλλη γευση , πιο "μαλακη" , πιο γλυκια . ναι σιγουρα η πτωση της πιεσης καθως περνουν τα δευτερολεπτα εχει μεγαλυτερη σημασια ακομα και απο την προεκχυλιση!
φτιαχνομαι στην ιδεα του τι θα παρω με τον μοβενμπικ ή με κανα ταφ

 

[nickolas]

δοκιμασα στερεωση με μαγνητη αλλά τζιφος.
η καλυτερη θεση για τη κλασικ, κατω αριστερα οπως την κοιτας, στερεωση με θερμοκολλα σιλικονης, καθετο το ντιμερακι, καλωδια απο κατω, μετα απο πισω μεχρι πανω στις γριλιες και μετα μεσα στην αντλια.
μακρυ σταυροκατσαβιδο για να λυθουν οι δυο βιδες στη βαση της αντλιας, βυσματακια, ολα καλα.
αρχικα συνεδεσα μονο καλωδιο γραμμης, ολα καλα . αργοτερα συνεδεσα και την ουδετερη . δουλευει και με τους δυο τροπους, σκεφτηκα οτι καλυτερα να παω οπως ο κατασκευαστης με συνδεδεμενη και την γραμμη ρευματος και τη νιουτραλ στο ντιμερακι .
νομιζω οτι ειναι πιο γραμικη η λειτουργια με συνδεδεμενα και τα τεσσερα καλωδια στο ντιμερ.

επιβεβαιωθηκα οτι ασχετα απο οτι λενε πολλοι στο νετ οι ρηβιουερς που τα κονομανε απο τις εταιριες , το μεγιστο ρολο τον παιζει πρωτα η μηχανη, μετα το νερο, και τελος ο μυλος. (με δεδομενο τον ιδιο καφε).
δεν υπαρχει περιπτωση , οποιουδηποτε κοστους μηχανη χωρις ντιμερ , με οποιονδηποτε μυλο , να πιασει πια την δικη μου σε γευση , παρολο που ειναι μια κλασικ και χωρις pid ακομα , και με εναν στεπλες μυλο των 200 ευρω με παλια κωνικα μαχαιρια που καποια στιγμη πρεπει να αλλαξω. κι ομως, η γευση ειναι φοβερη ακομα κι ετσι!

εφτιαξα κανα 4 αρι ντεκαφ νταλμαυρ και εναν μιγμα ρομπουστα-αραμπικα της γιακομπς.
στα καθαρα αραμπικα η διαφορά ειναι μεγαλυτερη οπως αναμενοταν.
το φλυτζανι μου πια θυμιζει καλο καφε απο "χερά" με μηχανη με μοχλο. καμια σχεση με αυτα που επινα μεχρι τωρα.

αναμενεται μετατροπη και στη φτηνιαρα αριελλι σε κανα μηνα, το θεμα ειναι απο που θα τρυπησω να περασω τα καλωδια μεσα στην αντλια
αν δεν γινεται (που θα γινει) , θα αγορασω μια φτηνη στυλοζα, παντως δεν υπαρχει περιπτωση να ξαναπινω καθημερινα καφε απο μηχανη χωρις ντιμερακι.
τεραστια η διαφορα στην ποιοτητα του φλυτζανιου, μεγαλυτερη ακομα και απο την αλλαγη ελατηριου στη κλασικ

παιζω με 17 γρ , 1 προς 2 , αργη εκχυλιση, wdt, ισοπεδωτη, δυναμοταμπερ για σταθεροτητα , κλπ και προτιμω για την ωρα, αρκετα δευτερολεπτα παυση στην προεκχυλιση μεχρι να αρχισει η κανονικη εκχυλιση . να "ποτισει" το πουκ. και με το ματι, κοβω σιγα σιγα την εκχυλιση μεχρι που τη μηδενιζω στο τελος, οπως κανουν σε πολλα προφιλ στο νετ

 

[nickolas]

παλιοτερα πριν το ντιμερακι στην κλασικ , και πριν το ελατηριο των 9 μπαρ επαιζα με 15 γρ ιν , 45-50 αουτ .
οχι κατω απο 45 γιατι μου φαινοταν "σκληρος" , δυνατος και σχετικα πικρος . και οχι πανω απο 50 γιατι εχανε σε γευση.
αντιθετα στην φτηνη αριελλι επαιζα με 1 προς 2. συνηθως 15/30 με νον πρεσουρ καλαθακι εννοειται.

στην gaggia , μετα το ελατηριο των 9 μπαρ , επαιζα με 15 ιν, 40 αουτ, ομως πιο ανετα πια . ο καφες ειχε "μαλακωσει" η γευση του ηταν πολυ καλυτερη , ειχε γινει πιο γλυκος .
το 15/30 παρεμενε πολυ δυνατο ακομα και με προεκχυλιση του "φτωχου" (παιζοντας με το ακροφυσιο ατμου).
τωρα το 17/35 , ακομα και το 17/30 μου φαινεται γλυκο και μαλακο μα παραλληλα πολυ ευγευστο και σιγουρα πιο γλυκο!
εφυγε η πικριλα, η "σκληροτητα" , το δυσαρεστο κλπ. . το καφε μου τον πινω γλυκο, παντα εσπρεσσο.

φιλικη συμβουλη παιδες, με μια τοσο φτηνη μετατροπη που γινεται μεσα σε μιση-μια ωρα , αποκτατε μια "αλλη" μηχανη, που θα σας δωσει πολυ καλυτερα καφεδακια απο ο,τι μεχρι τωρα πινατε , παιζοντας με τα προφιλ και τις προεκχυλισεις

σιγουρα με το καιρο και δοκιμαζοντας διαφορετικα καφουρδισματα και ποιοτητες καφε , εννοειται οπως παντα αραμπικα 100% κατα βαση , παιζοντας με τα προφιλ , το λεβελ του φλυτζανιου θα απογειωθει! κι οταν μπει και το pid, αν ολα πανε καλα, δεν θα εχω να ζηλεψω σε κατι απο τις μηχανες με μοχλο, που δινουν τοσο διαφορετικο καφε σε σχεση με τις κλασικες δικες μας.
πιο μετα θα αλλαξω και το ντιμερακι το ιδιο , να βαλω ενα πιο γραμμικο και ακριβοτερο λιγο , αυτα που χρησιμοποιουν και στις μετατροπες στα ρηβιους

το ευχαριστο ειναι οτι ειδα στο γιουτουμπ , ντελονγκι στυλοζα με μετατροπη σε ντιμερακι . αρα ευκολα θα παιρνει και πιντακι , οπότε και βλακια να κανει καποιος, δεν θα κλαιει κανα 450 αρι οπως με μια κλασικ. (ειδα εναν που εσπασε το αλουμινενιο του μποιλερ πανω σε μια μετατροπη που πηγε να κανει)
η στυλοζα με ανοξειδωτο μποϊλερ και χωρο μεσα στη μηχανη κοστους 100 ευρω , θα ειναι πιο ανετα να μετατραπει.

απο οσα εχω δει, το ντιμερακι ειναι η πιο μεγαλη αλλαγη στην ιστορια των εσπρεσσομηχανων με αντλια , μεγαλυτερη εξελιξη και απο το pid !!

https://www.aliexpress.com/item/100....order_list.order_list_main.82.32061802ekrOWl

 

[Γιώργος Κυριακαράκος]

Όπως είπα, μπορούν όλοι να το δοκιμάσουν όταν έχουν ένα boiler, με μερική εκτόνωση από το ακροφύσιο του ατμού. Ναι δεν είναι σωστό, ναι επηρρεάζει πολύ την θερμοκρασία, αλλά η γεύση που παίρνεις αξίζει και με το παραπάνω.
Σε όλα υπάρχει ο νόμος της φθίνουσας οριακής απόδοσης.
Αν έχεις ένα αξιοπρεπή ακόμη και εισαγωγικό μύλο είσαι χοντρικά οκ. Πχ αυτό που έχω στα σχέδια είναι να βελτιώσω την καμπάνα για να τον κάνω single dose. Ήδη με τη φυσσούνα έχει σταματήσει να κρατά καφέ και πραγματικά η βελτίωση ήταν σημαντική γιατί είναι τραγικό να χαλάς φρεσκοκομμένο καφέ με καφέ που έχει κολλήσει 24 ώρες πριν.
Καφετιέρα;
- OPV 9 bar
- PID ρύθμιση θερμοκρασίας
- Dimmer ρύθμιση παροχής και έμμεσα πίεσης
- Οθόνη για να βλέπεις την θερμοκρασία και την πίεση.
Αν μάθεις τη ρουτίνα προετοιμασίας που μπορεί να μειώσει τις ατέλειες του εξοπλισμού και αν κρατάς την καφετιέρα και το μύλο καθαρό με καλό νερό (που οκ ναι μπορείς να το τερματίσεις, αλλά ακόμη και με τα φιλτράκια αποσκλήρυνσης που δίνουν αρκετοί κατασκευαστές είσαι καλά) θα πάρεις ένα πολύ καλό αποτέλεσμα.

Ναι μπορεί να είναι λίγο άσχημο (πχ dimmer εξωτερικό αν και πχ στις Gaggia έχουν φτιάξει πρόσθετο κλπ). Ναι μπορεί να είναι λίγο επικίνδυνο (καλώδια μέσα από τη μηχανή να βγαίνουν έξω στο dimmer, ενώ όλοι ξέρουμε ότι μια καφετιέρα έχει υγρασίες και νερά). Ναι μπορεί να είναι πολύ χειροκίνητο αρχικά αν και το PID είναι αυτόματο και μπορείς να βάλεις ελεγκτή και στο dimmer, αλλά μετά φτάνεις το κατσαβίδιασμα στο θεό.

Φυσικά στο τέλος της ημέρας όλα τα παραπάνω γίνονται για το κόστος και μόνο. Ναι αν ήθελα να διαθέσω 2500 ευρώ θα έπαιρνα μια Lelit Bianca και θα την χάζευα στον πάγκο μου μαζί με έναν Niche Zero δίπλα. Αν και επειδή με ξέρω αυτό που θα με έκανε να φάω 2-3 χρόνια παίζοντας μέχρι να φτιάξω 1-2 προφίλ που μου αρέσουν θα ήταν μια Decent. Όμως με 1 σίγουρο μαξ 2 διπλά εσπρέσσο τη μέρα 4000 ευρώ δεν ξέρω, δεν το βρίσκω λογικό όταν έχω το 90% της υποκειμενικής απόλαυσης καφέ με κάτω από 1000 ευρώ (και αρκετό κατσαβίδιασμα / αξεσουάρ / κλπ τα οποία είναι χρόνος, αλλά απολαυστικός χρόνος).

 

[nickolas]

σωστα το λες, δεν αξιζει για 2 καφεδες την ημερα να δωσει κανεις τοσα λεφτα. καλυτερα σε κανα φτωχο να σε μακαριζουν μια ζωη
και δεν υπαρχει αναγκη να δωσει κανεις τοσα χρηματα για μια Ε61 μαλιστα την στιγμη που αν δεν την ζεστανει κανα μισαωρο, υποδιεστερο καφε θα πιει απο μια απλη καλη μηχανη.
με εξαιρεση τις τωρινες ECM και τα ξαδελφακια της (του ιδιου ομιλου) που κανουν ταχυτατη προθερμανση για Ε61 (περι τα 10 λεπτα)

αυτο που θελω να πω στα παιδια εδω, ειναι οτι με το ντιμερακι, προσομοιαζει κανεις τις πολυ ακριβοτερες (bianca, desent κλπ). κι ενταξει να πινει κανεις καπουτσινο τον ενα πισω απο τον αλλον , να χρειαστει δευτερο μποιλερ. με 2-4 καφεδες τη μερα, τι να το κάνεις το δευτερο μποϊλερ. ασε που με το μονό μπορεις να εκμεταλλευτεις και μια προ-εκχυλιση. και να κανεις οικονομια στο ρευμα. αξιζει να πληρωσεις για καλυτερη ποιοτητα κοκκων. για να ζεστενεις ενα δευτερο μεγαλυτερο μποιλερ , δεν αξιζει παντα .
πολυ περισσοτερη σημασια εχει (περαν του ντιμερ) , το να εχεις pid , μονωμενο μποϊλερ , μπαρομετρο και αλλες λεπτομεριες

στο τομεα ασφαλειας, δεν νομιζω να τιθεται θεμα τουλαχιστον στην κλασικ που ετσι κι αλλιως ειναι ανοιχτη πισω αλλά και το ταβανι της κι αυτο ανοιχτο ειναι .
το μονο θεμα θα υπηρχε , αν σου επεφτε πανω στο ντιμερ , νερο.
του εβαλα απο τη πλευρα που ειναι επανω, ενα κομματακι πλαστικο ετσι ακομα και αν γινει στραβη, δεν βλεπω προβλημα αν πεσουν μερικες σταγονες νερου.
στο φιναλε ολοι εχουμε πια αυτοματο ρελε στο γενικο του σπιτιου.

πριν λιγο μου ηρθε και το γυμνο πορταφιλτερ και χαζευω το καφε. μου δειχνει απο το χρωμα το πως πρεπει να παιζω το ντιμερακι.
οπως και το αν κανει τσανελινγκ. το που πρεπει να κοψω με τον στεπλες μυλο , κλπ

αν καποιος θελει να πιει σοβαρο εσπρεσσο, αξιζει να δωσει λιγο χρημα για μια χειροκινητη.
κατι σε ρόμποτ ή φλερ. απλα για μενα θα ηταν βαβουρα με τοσους καφεδες που φτιαχνω τη μερα.
και το πρωι, ακομα πιο δυσκολο με τη τσιμπλα στο ματι

υ.γ.
οπως το περιμενα , θεϊκος ο μικρομιλ με το νεο κολπο του να ριχνω τη πιεση. στη πορεια θα βρω και την καλυτερη προεγχιση
οι επομενες εβδομαδες προβλεπονται πειραματικες

 

[nickolas]

στην φτηνη αριελλι, εχω εδω και καιρο γυμνο πορταφιλτερ με νον-πρεσουρ καλαθακι κι ετσι εβλεπα το που επρεπε να βελτιωσω το πουκ.
ομως στην κλασικ τοσο καιρο βαδιζα στα τυφλα.
ηρθε και ο τριτος μυλος μου, ενας biolomix με 48αρια κωνικα και οθονιτσα , με κοστος κανα 60 αρι αν θυμαμαι καλα
αν και δεν ειναι στεπλες, οι διαφορες στις σκαλες του ειναι μικρες οπότε ανετα παιζεις με τη ποσοτητα του πουκ

αλλη μια φιλικη συμβουλη για τα παιδια εδω, δωστε 60-70 ευρω και παρτε ενα τετοιο μυλο για να συμπληρωσετε την φτηνη μηχανη σας.
καμια σχεση το να πινεις τον τριμενο ετοιμο του εμποριου , ακομα και αν αγοραζεις εναν κομμενο απο το κεφεκοπτειο της γειτονιας , με το να εχεις εναν δικο σου μυλο και να τον φρεσκοκοβεις και στο μεγεθος που θες!

αν θελει κανεις καλο εσπρεσσο ακομα και απο μια φτηνη μηχανη , πρωτα μυλος, μετα ντιμερ, μετα καλο νερο , (χλωριο=καταστροφη της γευσης) , μετα νον-πρεσουρ καλαθακι , pid , αράμπικα , και ολα τα άλλα... καλη συνεχεια φιλοι.