Εργατικά ατυχήματα
Βάσει των επίσημων στοιχείων στη χώρα μας, κάθε τρεις μέρες ένας άνθρωπος χάνει τη ζωή του σε κάποιο από τα εργατικά ατυχήματα που σημειώνονται κάθε 14 λεπτά! Μερικά από τα ατυχήματα επιφέρουν μόνιμες βλάβες, με αποτέλεσμα ο εργαζόμενος να μην μπορέσει ποτέ να επιστρέψει στα καθήκοντά του και να ζει κοινωνικά αποκλεισμένος με την πενιχρή αναπηρική σύνταξη που του προσφέρει το κράτος.
Του Κώστα Ονισένκο
Αφορμή για το εκ νέου άνοιγμα της υπόθεσης που αφορά την πρόληψη, καταγραφή και αντιμετώπιση των εργατικών ατυχημάτων, στάθηκε ο θάνατος των δύο εργαζομένων σε κατασκευή χώρου αναψυχής στο Παλαιό Φάληρο. Όπως και σε άλλους προβληματικούς τομείς, η κινητικότητα αρχίζει όταν χύνεται αίμα, έτσι και στην περίπτωση των εργατικών ατυχημάτων το πρόσφατο περιστατικό στο Φάληρο άνοιξε τη συζήτηση για το αν εφαρμόζεται σωστά το κείμενο νομοθετικό πλαίσιο, αν αυτό επαρκεί και αν το πρόβλημα τελικά έχει να κάνει μόνο με τη νομοθεσία.
Το Σώμα Επιθεωρητών Εργασίας (ΣΕΠΕ), που είναι και το αρμόδιο για τους έλεγχους των συνθηκών εργασίας, ήδη μελετά την καθιέρωση προσωπικής ευθύνης και παραδειγματικής τιμωρίας των υπευθύνων. Το ΣΕΠΕ επιβάλλει πρόστιμα -κατά μέσο όρο- δύο εκατομμύρια ευρώ, ενώ υποβάλλει περισσότερες από χίλιες μηνύσεις στους περίπου 25.000 ελέγχους που διενεργούνται κάθε χρόνο. Ήδη στο πρώτο εξάμηνο του 2006, με την παρέμβαση του Σώματος, έχουν διακοπεί πάνω από χίλιες εργασίες, αριθμός αυξημένος κατά 12% σε σχέση με το προηγούμενο εξάμηνο, ενώ επιβλήθηκαν πρόστιμα μισού εκατομμυρίου ευρώ. Τα μέτρα αυτά θα μπορούσαν να κριθούν επαρκή, αν από την αρχή του έτους δεν είχαν χάσει τη ζωή τους 62 εργάτες και δεν είχαν καταγραφεί επίσημα πάνω από 3000 εργατικά ατυχήματα.
Εγείρεται λοιπόν το ερώτημα κατά πόσο είναι επαρκής ο ελεγκτικός μηχανισμός ή αν τελικά κάπου υπάρχει πρόβλημα. Στην περίπτωση του Φαλήρου ο χώρος είχε ελεγχθεί από κλιμάκιο του ΣΕΠΕ μόλις ένα μήνα πριν το δυστύχημα χωρίς να διαπιστωθεί κάτι μεμπτό, ενώ ανάλογοι έλεγχοι είχαν γίνει και τις δύο προηγούμενες χρονιές. Μετά το τραγικό συμβάν, οι επιθεωρητές πάγωσαν τις εργασίες και κάλεσαν σε απολογία τον εργολάβο, ενώ δεν αποκλείεται να λογοδοτήσει και ο υπεύθυνος της κατασκευαστικής εταιρίας που είχε αναλάβει το έργο.
Σύμφωνα με τον ειδικό γραμματέα του ΣΕΠΕ κ. Χρήστο Κουρούση, οι έλεγχοι θα συνεχιστούν μέχρι να διαλευκανθεί πλήρως η υπόθεση και «μόνο με την άδεια του ΣΕΠΕ θα συνεχίσουν οι εργασίες». Καλύτερα βέβαια τα «αίτια του ατυχήματος» να είχαν εντοπιστεί πριν αυτό συμβεί. Πολύ περισσότερο όταν πριν απ' αυτό είχαν προηγηθεί δεκάδες άλλα ατυχήματα και μέσα στο τρέχον έτος, τα οποία όμως δεν προβλήθηκαν τόσο από τα ΜΜΕ και επομένως δεν «συγκίνησαν» τους αρμόδιους φορείς.
Τα πιο επικίνδυνα
Όσον αφορά το βαθμό επικινδυνότητας των επαγγελμάτων, τα περισσότερα εργατικά ατυχήματα αποδεδειγμένα ανήκουν στις οικοδομικές εργασίες. Η ραγδαία αύξηση των ατυχημάτων σε αυτόν τον κλάδο τα προηγούμενα χρόνια, οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση δραστηριοτήτων σε τεχνικά έργα και κατασκευές υπό πίεση χρόνου, που σχετίζονταν με τους Ολυμπιακούς Αγώνες. Εντύπωση προκαλεί μάλιστα το γεγονός ότι τα περισσότερα θανατηφόρα ατυχήματα σημειώθηκαν στην κατασκευή του Ολυμπιακού Χωριού, όπου τα κτίσματα δεν ξεπερνούσαν τους δύο ορόφους και θεωρητικά ο κίνδυνος έπρεπε να ελαχιστοποιείται (αυτό βέβαια στην περίπτωση που τηρούνται τα ελάχιστα μέτρα προστασίας). Από τα 54 θανατηφόρα ατυχήματα σε οικοδομές για το έτος 2005 που καταγράφηκαν από το Σώμα επιθεωρητών Εργασίας, τα 20 οφείλονταν σε πτώσεις, τα 12 σε καταπλακώσεις, τα 11 σε επαφή με ηλεκτρικό ρεύμα, και 4 σε άλλα αίτια.
Το 2000 έχουν καταγραφεί 127 θανατηφόρα ατυχήματα, 188 το 2001, 153 το 2002 149 το 2003, 127 το 2004, ενώ σε ό,τι αφορά τα εργατικά ατυχήματα συνολικά (θανατηφόρα και μη) έχουν καταγραφεί τα εξής:
2000 - 4032
2001 - 5155
2002 - 6021
2003 - 6235
2004 - 5984
Τα στοιχεία αυτά, αν και δίνουν μία εικόνα της κατάστασης, δεν μπορούν να είναι ακριβή, εφόσον πολλές -μικρομεσαίες κυρίως- επιχειρήσεις δεν δηλώνουν κάποια από τα εργατικά ατυχήματα και το θέμα λύνεται «εσωτερικά», ενώ το πρόβλημα τείνει να ξεφύγει τελείως από τον έλεγχο όταν πρόκειται για αλλοδαπούς με προβλήματα νόμιμης παραμονής στη χώρα και με άγνοια της ελληνικής νομοθεσίας.
Επαγγελματικές ασθένειες
Ακόμα πιο περίπλοκες ως προς την καταγραφή και την αντιμετώπιση αποδεικνύονται οι επαγγελματικές ασθένειες, δηλαδή οι παθήσεις που προκύπτουν ύστερα από έκθεση σε βλαβερές συνθήκες στον χώρο εργασίας. Το θέμα των επαγγελματικών ασθενειών αποδεικνύεται μείζον, αφού αφορά μια τεράστια μερίδα ανθρώπων, συμπεριλαμβανόμενων και των υπαλλήλων γραφείου. Οι συνηθέστερες επαγγελματικές ασθένειες είναι οι μυοσκελετικές παθήσεις, δερματολογικές παθήσεις, πνευμονοπάθειες και καρκίνοι. Αξίζει να σημειωθεί πως ένα πολύ σοβαρό ζήτημα που απασχολεί τις σύγχρονες επιχειρήσεις είναι τα ψυχολογικά προβλήματα και το στρες που εκτός από τα άμεσα ορατά αποτελέσματα, μπορούν αργότερα να προκαλέσουν τεράστιες βλάβες στην υγεία, εγκεφαλικά, καρδιακά επεισόδια κ.α.
Πρώτα ζημιωμένες οι ίδιες οι επιχειρήσεις
Η Ελλάδα βρίσκεται στις μεσαίες θέσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση από άποψη εργατικών ατυχημάτων. Αυτό βέβαια δεν θα πρέπει να καθησυχάζει αφού ουσιαστικά δεν υπάρχει βαριά βιομηχανία που θα μπορούσε να δικαιολογήσει έναν τέτοιο αριθμό εργατικών ατυχημάτων και πολύ περισσότερο, θανατηφόρων. Αν και στη χώρα μας οι επιχειρήσεις δεν έχουν άμεσο κόστος από τα εργατικά ατυχήματα εφόσον ο έλληνας φορολογούμενος αναλαμβάνει να καλύψει το μεγαλύτερο μέρος της «αποζημίωσης» προς το θύμα μέσω του ΙΚΑ, ωστόσο οι έμμεσες ζημιές πολλές φορές είναι μεγαλύτερες. Από παραδείγματα άλλων χωρών συμπεραίνουμε πως οι καταναλωτές έχουν καλή «μνήμη» και πως ένα εργατικό ατύχημα επηρεάζει έντονα την άποψη που έχουν για μία εταιρεία άρα και την προτίμηση στα προϊόντα της. Έχει παρατηρηθεί ακόμα και σοβαρή πτώση μιας μετοχής ύστερα από κάποιο εργατικό ατύχημα.
Το περιβάλλον εργασίας επίσης θα πρέπει να απασχολήσει πολύ έντονα και τις επιχειρήσει αλλά και την πολιτική του κράτους αφού οι εταιρείες στη Δύση βασίζονται πλέον στην υψηλή ποιότητα παραγόμενου προϊόντος και όχι στην ποσότητα. Οι υπάλληλοι των επιχειρήσεων είναι πολλές φορές ιδιαίτερα καταρτισμένοι για να ανταποκριθούν σωστά στις απαιτήσεις της δουλειάς, ενώ έχει αποδειχθεί και επιστημονικά πως και η καλή ψυχολογική κατάσταση συμβάλλει στην καλύτερη επαγγελματική απόδοση, άρα συμβάλλει στην ανάπτυξη και την εξέλιξη της εταιρείας.
Ευθύνες του κράτους
Ο Γραμματέας Υγιεινής και Ασφάλειας της ΓΣΕΕ, Ανδρέας Κολλάς καταθέτει την άποψη της γενικής συνομοσπονδίας εργατών για τα εργατικά ατυχήματα, τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν και τις κρατικές ευθύνες.
«Δεν υπάρχει φορέας πρόληψης εργατικών ατυχημάτων στη χώρα μας όπως σε άλλα ευρωπαϊκά κράτη, το μόνο που κάνουμε είναι να καταγράφουμε τα ατυχήματα μέσω του ΣΕΠΕ και του ΙΚΑ. Οι επιχειρήσεις είναι υποχρεωμένες να αναγγέλλουν τα ατυχήματα στην Επιθεώρηση Εργασίας και το ΙΚΑ αλλά και εδώ επικρατεί «αλαλούμ» : Για το 2005 π.χ. το ΙΚΑ ανακοίνωσε περίπου 17.300 και 150 θανατηφόρα ενώ το ΣΕΠΕ ανακοίνωσε 110 θανατηφόρα και γύρω στα 7000 ατυχήματα. Βλέπετε και μόνοι σας τις διαφορές. Έχουμε κατακερματισμό στην διαδικασία των θεμάτων υγείας και ασφάλειας είτε έχει να κάνει με την επιθεώρηση είτε με την εφαρμογή της νομοθεσίας. Εμείς ως Γενική Συνομοσπονδία επιδιώκουμε, κάθε φορά που διαπραγματευόμαστε σύμβαση, τη δημιουργία του φορέα ασφάλισης επαγγελματικού κινδύνου. Είναι ευθύνη της κυβέρνησης που δεν έχει δημιουργηθεί ακόμα αυτός ο φορέας, όπως στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
» Στην Ελλάδα το 2005 έχουν δηλωθεί μόνο εννέα επαγγελματικές ασθένειες, όπου η μια ήταν από την προηγούμενη χρονιά και κατοχυρώθηκε το 2005. Την ίδια ώρα στην Αυστρία πέρυσι ανακοίνωσαν περίπου τέσσερις χιλιάδες επαγγελματικές ασθένειες. Αν και υπάρχει ένα ικανοποιητικό νομοθετικό πλαίσιο απουσιάζει η ευαισθησία. Όπως π.χ. το πρόσφατο ατύχημα στο Φάληρο, όπου ο εργολάβος (στην χώρα μας δεν υπάρχει μητρώο εργολάβων) δεν έκανε τις απαραίτητες παρεμβάσεις στον χώρο. Δηλαδή, δεν μπορείς να έχεις εύφλεκτα υλικά και να επιτρέπεις στα 15 μέτρα να κόβουν με τροχό και πιο πέρα να εμποτίζουν τις γυψοσανίδες με ειδικό υλικό για να τις βάψουν μετά. Δεν μπορούμε το 2006 να επιτρέπουμε τέτοια πράγματα. Ο επιθεωρητής που έλεγξε τον χώρο έπρεπε να τα εντοπίσει. Ακόμα και αν ήταν όλα εντάξει δεν είδε πως έλειπαν οι πυροσβεστήρες;
» Ο ελεγκτικός μηχανισμός έχει ελλείψεις, έχουν ανθρώπους χωρίς καμία σχέση με τις ειδικότητες για να μπορούν να ασκήσουν τα καθήκοντα επιθεωρητή εργασίας. Από την άλλη οι επιχειρήσεις δεν έχουν κυρώσεις γιατί οι εκθέσεις των επιθεωρητών τους δίνουν τη δυνατότητα να ασκήσουν εφέσεις και στο τέλος να αθωωθούν.
» Από τις 12.000 αναπηρικές συντάξεις που χορηγεί το ΙΚΑ κάθε χρόνο, περίπου οι μισές είναι από εργατικά ατυχήματα. Έχουν φτιάξει ένα τεράστιο «δήμο αποκλεισμένων» που πρέπει να ζήσει με 430 ευρώ. Επιπλέον στην Ελλάδα δεν υπάρχει καμία πολιτική αποκατάστασης για ανθρώπους που τραυματίστηκαν στην εργασία τους. Στη Γερμανία -ας πούμε- υπάρχουν ειδικές κλινικές αποκατάστασης από πτώσεις, από τις 100 περιπτώσεις οι 45 επιστρέφουν στην εργασία τους. Ο στόχος τους είναι να έχουν συνεχώς ενεργούς πολίτες. Στην Ελλάδα δεν έχουμε τίποτα, χτυπάει κάποιος, παίρνει μια αναπηρική σύνταξη και τελείωσε.»
Πηγές:
Εφημερίδα «Καθημερινή»
ΓΣΕΕ
ΣΕΠΕ
Υ.Γ.
Το παραθέτω αυτούσιο γιατί ειναι αρκετά εμπεριστατωμένο...
Και φυσικά έχει ενδιαφέρον γιατί κάνει ευθεια αναφορά στα ατυχήματα που παθαινουν αλλοδαποι εργάτες πού δεν πολυαναφερονται ή αποκρυπτονται.
Δειτε επίσης τά στοιχεία για τα ατυχήματα στην Ολυμπιάδα του 2004..
Μεγάλη ´προστασία´υπήρξε..........................
P
